Vòng bán kết cuối cùng Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 diễn ra tại TP.HCM, quy tụ 39 ý tưởng, dự án đến từ 8 tỉnh, thành phố. Trong đó, nhiều dự án không dừng ở câu chuyện tận dụng nông sản, mà đang đi xa hơn, họ đã biến phụ phẩm thành nguyên liệu, đưa công nghệ vào sản xuất, phát triển sản phẩm có khả năng thương mại hóa và tạo thêm sinh kế cho cộng đồng. Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp BSA, phối hợp cùng các đơn vị đồng hành tổ chức.
39 ý tưởng, dự án từ 8 tỉnh, thành phố bước vào vòng bán kết cuối
Vòng bán kết thứ ba và cũng là vòng bán kết cuối cùng của Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 diễn ra trong hai ngày 19 và 20/9/2026, tại Hội trường Văn khoa – Cơ sở 1, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, số 10-12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, TP.HCM.
Vòng thi quy tụ 39 ý tưởng, dự án đến từ 8 tỉnh, thành phố gồm An Giang, Cà Mau, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, TP. Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và Vĩnh Long. Trong đó, TP.HCM có số lượng dự án đông nhất là 11 dự án, tiếp đến là Vĩnh Long, Đồng Tháp mỗi địa phương 5 dự án, An Giang, Tây Ninh, Cần Thơ mỗi địa phương 4 dự án…
Trước đó, các vòng bán kết khu vực phía Bắc và khu vực Miền Trung – Tây Nguyên đã được tổ chức tại Hà Nội và Đắk Lắk, qua đó lựa chọn 19 ý tưởng, dự án của hai bảng A và B vào Chung kết.
Từ rơm rạ, thân sen, vỏ xoài đến rác thải: phụ phẩm đang trở thành nguyên liệu mới
Một trong những dòng chảy dễ nhận thấy tại vòng bán kết TP.HCM là việc các dự án nhìn lại những thứ vốn được xem là bỏ đi.
Với Nấm Rơm Luân Nhàn, rơm rạ sau thu hoạch không kết thúc ở cánh đồng. Dự án xây dựng mô hình trồng nấm rơm theo hướng tuần hoàn, sau đó tận dụng bã rơm để nuôi trùn quế, tạo phân hữu cơ và sinh khối phục vụ rau màu. Phần tàn dư thực vật tiếp tục được ủ và trả lại đất. Đó là cách một nguồn nguyên liệu có giá trị thấp được đưa qua nhiều công đoạn để tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị tài nguyên.
Một hướng tiếp cận khác xuất hiện ở dự án Áo giáp hạt giống. Rơm rạ và bã cà phê được sử dụng cùng nấm Trichoderma và keo hữu cơ lên men để tạo lớp bao quanh hạt giống. Sản phẩm hướng đến việc bảo vệ hạt trong quá trình bảo quản, hỗ trợ cây phát triển sau khi gieo và mở ra khả năng ứng dụng trong trồng rừng, phục hồi rừng và nông nghiệp.
Tư duy tương tự xuất hiện ở Senlution, với vật liệu cách nhiệt sinh học từ thân sen; S2M Mango Vegan Leather, phát triển vật liệu da sinh học từ vỏ xoài; hay dự án sản xuất vật liệu và sản phẩm gia dụng từ trấu.
Có dự án đi thẳng vào bài toán rác thải, như CirBE định hướng xây dựng hạ tầng xử lý chất thải sinh học theo mô hình tuần hoàn, với mục tiêu xử lý rác mà không đốt, không chôn lấp, sau đó tạo ra nhiều dòng sản phẩm như mùn hữu cơ, nhiên liệu rắn thu hồi, hạt nhựa tái chế và chế phẩm vi sinh.
Từ đặc sản địa phương đến sản phẩm có thể đi xa hơn địa phương
Một nhóm dự án khác cho thấy hướng đi quen thuộc nhưng ngày càng rõ nét của Khởi nghiệp Xanh, không bán nguyên liệu ở dạng thô, mà chế biến sâu để nâng giá trị.
Dự án Nông nghiệp tái sinh – Nâng tầm giá trị hạt gạo Việt của Đồng Tháp bắt đầu từ một bài toán rất cụ thể của vùng sản xuất lúa, rơm rạ sau thu hoạch, phân bò và sức ép lên đất canh tác. Dự án thiết kế chuỗi rơm rạ, phân bò thành phân hữu cơ vi sinh, đưa trở lại đồng ruộng để sản xuất lúa, sau đó tiếp tục chế biến hạt gạo thành cơm ăn liền. Công nghệ tiệt trùng Retort được tính đến để kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm ở nhiệt độ thường.
Tại An Giang, dự án Thốt Nốt Tươi Đóng Lon lựa chọn một đặc sản gắn với đời sống của đồng bào Khmer để phát triển thành sản phẩm chế biến sâu. Cây thốt nốt, thay vì chủ yếu được khai thác ở dạng nguyên liệu truyền thống, được đưa vào quy trình chế biến và đóng lon để tiếp cận thị trường đô thị, hệ thống F&B và các kênh phân phối hiện đại.
Hay dự án Cốt Lẩu Mắm VK lấy mắm cá linh An Giang và mắm cá phi Cà Mau làm nguyên liệu để tạo ra dạng cốt mắm cô đặc, rút ngắn thời gian chế biến món ăn đặc trưng Nam Bộ.
Ở Vĩnh Long, Chả Tôm Ngọc Tiền đặt mục tiêu nâng giá trị con tôm sông thông qua chế biến sâu. Không dừng ở phần thịt tôm làm chả, phụ phẩm đầu và vỏ tôm tiếp tục được đưa vào chuỗi xử lý để tạo nước mắm tôm và phân bón hữu cơ.
Công nghệ xuất hiện nhiều hơn trong những bài toán rất đời thường
Một nét đáng chú ý khác của vòng bán kết TP.HCM là công nghệ được nhiều dự án đặt vào những khâu cụ thể của sản xuất và tiêu dùng.
Ở EaAgri, công nghệ AI được sử dụng trong việc nhận diện dấu hiệu bệnh trên cây sầu riêng từ hình ảnh, kết hợp dữ liệu về vườn và nhật ký nông vụ để đưa ra khuyến nghị. Dự án đã có ứng dụng trên Google Play và ghi nhận những giao dịch thanh toán đầu tiên, đồng thời triển khai thử nghiệm với đại lý vật tư nông nghiệp và hợp tác xã.
Dự án Sen Bảo, phụ phẩm sen được phát triển thành màng bọc thực phẩm sinh học, kết hợp vật liệu bảo quản với cơ chế chỉ thị màu nhằm cảnh báo sự thay đổi của thực phẩm.
Trong khi đó, Polyterra nghiên cứu bột tách kính sinh học từ gáo dừa và bột gỗ, hướng tới thay thế một loại vật liệu có nguồn gốc hóa dầu trong ngành kính.
Đó là sự khác biệt quan trọng trong quá trình thương mại hóa. Một sản phẩm xanh không chỉ cần câu chuyện tốt về môi trường. Nó còn phải trả lời được những câu hỏi về chất lượng, giá thành, độ ổn định, tiêu chuẩn, khả năng sản xuất và khách hàng nào sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm đó.
Khi khởi nghiệp xanh gắn với người yếu thế và cộng đồng địa phương
Theo ban tổ chức, xuyên suốt các vòng bán kết Khởi nghiệp Xanh năm nay, yếu tố xã hội xuất hiện ngày càng rõ trong mô hình kinh doanh.
Handmade với NaNi sử dụng nguồn vải deadstock để tạo ra các sản phẩm thời trang, phụ kiện và quà tặng doanh nghiệp. Dự án đồng thời tổ chức sản xuất theo hướng tạo sinh kế cho phụ nữ nội trợ, người khuyết tật và những lao động yếu thế tại địa phương.
Hàng thủ công mỹ nghệ dừa gia dụng tận dụng thân dừa già sau tái canh để làm đồ gia dụng, đồng thời liên kết gia công với các hộ gia đình làng nghề, tạo thêm thu nhập cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và người khuyết tật nông thôn.
Ở dự án Chả Cá Rô Phi Nước Lợ Hòa Đê, câu chuyện thích ứng với biến đổi khí hậu được gắn với sinh kế của người dân vùng lúa – tôm. Cá rô phi được chế biến thành sản phẩm chả cá thay vì bán nguyên liệu thô; phụ phẩm tiếp tục được xử lý thành dịch đạm phục vụ cây trồng.
Theo bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm BSA, phụ trách chương trình Khởi nghiệp Xanh, qua các vòng bán kết, Hội đồng Ban giám khảo đánh giá cao nhiều dự án ở miền núi, miền biển khi biết tận dụng tài nguyên bản địa, phụ phẩm nông nghiệp, ngư nghiệp để tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng và khả năng thương mại hóa. Một số dự án đồng thời quan tâm đến bảo vệ môi trường và tạo cơ hội cho các nhóm yếu thế như trẻ em, người khuyết tật, phụ nữ nông thôn. Những tín hiệu cho thấy tư duy của người khởi nghiệp đang thay đổi, từ việc tìm một sản phẩm để bán sang tìm một vấn đề của cộng đồng để giải quyết bằng một mô hình kinh doanh có khả năng tồn tại.
Vòng bán kết tại TP.HCM có sự tham gia của các thành viên Ban giám khảo:
- Bà Trần Lan Anh – Co-founder/Strategic Advisor GreenHubAsia.
- Bà Trần Nguyễn An Ninh – Chuyên gia marketing.
- Bà Hồ Ngọc Phương Thảo – Giám đốc đào tạo tư vấn, Brilliant Minds Academy; chuyên gia đánh giá chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực Nông nghiệp – Thực phẩm.
- Ông Nguyễn Khắc Minh Trí – CEO MimosaTek.
- Ông Ngô Đình Dũng – Giám đốc Công ty Tư vấn Giải pháp Quản trị Tổng thể ISM.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng Cao (HVNCLC) phối hợp cùng Công ty Cổ phần Vinamit, Tập đoàn Trung Nguyên Legend, Công ty TNHH Cỏ May và Mạng lưới Khởi nghiệp Xanh (KNX) tổ chức; với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Cơ điện Tân Hoàn Cầu, Công ty TNHH Tân Nhiên, Công ty TNHH SX TM DV Qui Phúc, Công ty Cổ phần Nhựa Tái chế Duy Tân (DUYTAN Recycling), Công ty Cổ phần Tái chế Bao bì PRO Việt Nam (PRO Việt Nam), Công ty TNHH SX – TM Thực phẩm Gia vị Tương Việt Hoa Sen và Công ty TNHH May Thêu Giày An Phước.
Một số hình ảnh về cuộc thi trong buổi sáng ngày khai mạc:
Tặng quà của BTC và các đơn vị đồng hành cho các dự án thi
Phần trưng bày của các dự án
Trần Quỳnh – Tường Anh
