“Những tuần gần đây tôi nhận rất nhiều câu hỏi từ doanh nghiệp: đi hội chợ Tết thì xuất hóa đơn thế nào để không bị phạt; chi cho hệ thống đo lường, tiêu chuẩn xuất khẩu có được tính chi phí hợp lý; nếu chưa xuất khẩu mà đã đầu tư “chuẩn xanh” thì thuế có chấp nhận không…”
Chuyên gia tài chính Nguyễn Thị Cẩm Chi, Giám đốc khối Phát triển bền vững, MCG Management Consulting, đã kể như vậy khi bắt đầu phần chia sẻ sáng nay 9/12 tại hội thảo “Rộn rịp chuẩn bị mùa kinh doanh Tết & mở đầu 2026”, do Hiệp hội DN Vĩnh Long, Hiệp hội DN HVNCLC TP.HCM phối hợp cùng UEH Mekong tổ chức tại Vĩnh Long.
Đằng sau các thắc mắc cụ thể, theo bà Cẩm Chi, là một tâm trạng chung của hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp: lo lắng trước những thay đổi về thuế, hóa đơn điện tử, bảo hiểm, tiêu chuẩn môi trường… sẽ có hiệu trong thời gian tới.
Thay vì trả lời từng “ca” chi tiết, bà đề nghị doanh nghiệp quay lại với nội lực: nếu tài chính vững, tuân thủ tốt, doanh nghiệp sẽ biến sức ép thành lợi thế trong huy động vốn, kết nối đối tác và đi ra thị trường quốc tế.
Cái khung mà bà dùng để “gói” lại thông điệp này là bốn trụ cột vận hành bền vững: tuân thủ thuế và pháp lý, kiểm soát biến động chi phí, đa dạng kênh bán hàng và quản lý dòng tiền – thanh khoản.
Trụ cột 1: Tuân thủ thuế và pháp lý – từ gánh nặng thành “tấm hộ chiếu”
Theo bà Cẩm Chi, giai đoạn 2025–2026 là “năm bản lề” về chính sách về thuế, hóa đơn, bảo hiểm…
Với nhiều cơ sở kinh doanh, đây là áp lực rõ rệt nếu so với các quy định cũ. Tuy nhiên, bà Chi nhấn mạnh: hồ sơ thuế rõ ràng không chỉ để “tránh phạt”, mà là điều kiện để ngân hàng, nhà đầu tư, đối tác quốc tế tin tưởng. Một bộ sổ sách sạch giúp doanh nghiệp:
– Tiếp cận được các gói hỗ trợ lãi suất cho dự án chuyển đổi xanh.
– Chứng minh được chi phí đầu tư cho tiêu chuẩn, chứng nhận, hệ thống ESG là hợp lý, phục vụ chiến lược xuất khẩu.
– Đáp ứng yêu cầu về minh bạch tài chính khi tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.
Bà gợi ý chủ doanh nghiệp thay đổi góc nhìn: “Minh bạch là cách để chính mình đọc được sức khỏe doanh nghiệp mình. Muốn đi xa, nhất là đi ra thị trường quốc tế, không thể chỉ dựa vào cảm giác và cuốn sổ tay nhỏ trong túi”.
Trụ cột 2: Kiểm soát biến động chi phí – nhìn lại từng đồng trước khi trách… thuế
Bước vào mùa Tết, giá nguyên liệu biến động, chi phí vận chuyển, nhân công, khuyến mãi đều tăng. Nhiều chủ quán ăn, cửa hàng F&B than “đóng thuế xong là hết lãi”. Bà Chi cho rằng đó chỉ là một phần câu chuyện. Khi cùng doanh nghiệp rà soát, bà thường phát hiện tỉ lệ hao hụt, hư hỏng, chế biến dư thừa ở mức hai con số – đủ “ăn hết” lợi nhuận trước thuế.
Từ kinh nghiệm tư vấn, bà giới thiệu mô hình 8 loại lãng phí DOWNTIME (hàng lỗi, sản xuất dư thừa, chờ đợi, lãng phí nhân lực, vận chuyển, tồn kho, động tác thừa, gia công thừa) và đề nghị doanh nghiệp tự soi lại quy trình của mình:
Có bao nhiêu mẻ hàng phải bỏ vì đóng gói sai, bảo quản kém?
Có đang nấu, rang, đóng gói dư “cho chắc ăn”, rồi nằm chết trong kho?
Nhân viên được đào tạo bài bản đang làm những việc rất đơn giản, không phát huy hết năng lực?
Bà khuyến nghị doanh nghiệp dùng dịp cuối năm để:
– Rà lại báo cáo tài chính 2025, đánh dấu những khoản chi có thể tiết giảm.
– Lập kịch bản chi phí cho Tết 2026: giá nguyên liệu tăng bao nhiêu thì chấp nhận được, mức hao hụt tối đa là bao nhiêu, khi nào phải điều chỉnh giá bán.
– Ghi nhận đầy đủ chi phí hư hỏng, hao hụt bằng biên bản, hình ảnh… để vừa kiểm soát nội bộ, vừa có cơ sở tính chi phí hợp lý khi quyết toán thuế.
“Trước khi nói ‘thuế’, hãy đo xem lãng phí đang ăn hết bao nhiêu phần trăm lợi nhuận”, bà nói.
Trụ cột 3: Đa dạng kênh bán hàng – thị trường mở rộng, tài chính phải đi kèm
Nội dung này nối tiếp phần phân tích xu hướng của chuyên gia trade marketing Lê Thị Hải Yến: người tiêu dùng đang chi tiêu có chọn lọc, giỏ hàng Tết nhỏ lại, nhưng tần suất mua không giảm; minimart và thương mại điện tử tăng nhanh; siêu thị và đại siêu thị giữ vai trò điểm đến trải nghiệm; TikTok Shop, Shopee trở thành kênh bùng nổ đơn hàng mùa “double day”.
Từ góc độ tài chính, bà Cẩm Chi cảnh báo rủi ro nếu doanh nghiệp chỉ nhìn thấy doanh thu mà quên bài toán vốn:
Bán qua chuỗi hiện đại, siêu thị, minimart thường đi kèm thời gian thanh toán 30–90 ngày, cộng chi phí khuyến mãi, trưng bày.
Đẩy mạnh online, thương mại điện tử cần ngân sách quảng cáo, phí sàn, chiết khấu cho KOL, influencer.
“Càng nhiều kênh, vốn càng bị dàn trải. Nếu không tính kỹ, doanh nghiệp rất dễ rơi vào cảnh ‘hết hàng vì hết tiền’, phải đứng nhìn cơ hội trôi qua”, bà nói.
Theo bà, chiến lược đa kênh trong giai đoạn 2026 cần đi kèm:
– Phân bổ rõ ngân sách cho từng kênh: bao nhiêu phần trăm cho chợ truyền thống, cửa hàng riêng; bao nhiêu cho siêu thị; bao nhiêu cho online.
– Tính toán vòng quay vốn của từng kênh: thời gian từ lúc nhập hàng đến khi thu được tiền; kênh nào quay vòng nhanh thì ưu tiên đẩy hàng Tết.
– Đặt mục tiêu khác nhau cho từng kênh: có kênh tối ưu doanh số, có kênh ưu tiên thử sản phẩm mới, kể câu chuyện “xanh”, chuẩn bị cho xuất khẩu.
Bà nhấn mạnh: khi doanh nghiệp muốn nâng chuẩn sản phẩm để nhắm tới thị trường quốc tế, cần chọn những kênh bán hàng hỗ trợ tốt cho việc chứng minh nguồn gốc, truy xuất, dữ liệu bán. Kênh hiện đại, thương mại điện tử và các chương trình dùng thử có tổ chức sẽ là “sân tập” tốt trước khi bước ra thị trường ngoài nước.
Trụ cột 4: Quản lý dòng tiền và thanh khoản – chuẩn bị cho “mùa cao điểm” và lộ trình xanh
Ở trụ cột cuối, bà Cẩm Chi trở lại câu chuyện “giữ tiền”. Theo bà, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn đang “đoán dòng tiền bằng cách nhìn số dư tài khoản”, trong khi dòng tiền chuẩn bị cho mùa Tết và cho các bước đầu tư tiêu chuẩn 2026 cần được dự báo chi tiết.
Bà đề nghị ba việc rất cụ thể:
1. Lập ngân sách 12 tháng 2026: doanh thu kỳ vọng, chi phí chính, lợi nhuận mục tiêu; xác định rõ phần dành cho đầu tư chuẩn hóa (máy móc, chứng nhận, hệ thống truy xuất, đào tạo).
2. Lập bảng dòng tiền 13 tuần: theo tuần, từ tuần đầu tháng 1 đến sau Tết; nêu rõ tuần nào nhập hàng, tuần nào chi lương, tuần nào thanh toán cho nhà cung cấp, tuần nào tiền từ siêu thị, sàn online về.
3. Chuẩn bị sẵn phương án đòn bẩy tài chính: nếu thấy chắc chắn mùa Tết có thể bán gấp 2–3 lần bình thường, doanh nghiệp nên tính toán vay vốn lưu động trong khả năng trả nợ, thay vì bỏ lỡ cơ hội vì thiếu tiền nhập hàng…
“Cuối 2026, tôi hy vọng các anh chị không chỉ vui vì đã đã vượt qua các áp lực hóa đơn, thuế, chuẩn xanh…, mà còn tự tin với kết quả kinh doanh của mình. Khi đó, bốn trụ cột hôm nay không còn là lý thuyết, mà trở thành thói quen vận hành hằng ngày của doanh nghiệp”, chuyên gia Cẩm Chi kết lại.
