– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Hồi tháng một, khi đang lướt Facebook, tôi thấy trang của Mr.Vui đăng một bài kỷ niệm về hành trình hơn hai mươi năm của thương hiệu hành lý Việt. Bài viết kèm vài tấm ảnh chụp những mẫu cặp qua nhiều thời kỳ. Trong đó có một mẫu quen thuộc đến mức tôi khựng lại nhìn thêm vài giây.
Đó chính là chiếc cặp Mr.Vui mẹ mua cho tôi vào ngày tựu trường lớp Một.
Suốt bao nhiêu năm mang nó đến trường, tôi chưa bao giờ nghĩ nó là hàng Việt, cũng chưa từng để ý xem nó được may ở đâu, ai đứng sau thương hiệu ấy. Hồi đó, với tôi, nó chỉ đơn giản là một chiếc cặp đẹp, có hình nhân vật ngộ nghĩnh, nhiều ngăn để nhét đủ thứ lặt vặt và đủ chắc để tôi chạy nhảy khắp sân trường mà không sợ bung khóa. Quan trọng hơn cả, nó là quà của mẹ.
Trong cặp lúc đó còn có một cây bút Thiên Long mà tôi từng nằng nặc đòi mẹ đổi màu khác vì thấy bạn cùng bàn có cây lạ hơn, cùng một cuốn vở kẻ ngang in dòng chữ “Rèn nét chữ, nắn nết người” ở bìa sau. Tôi nhớ những món đồ ấy không phải vì chúng là hàng Việt. Tôi nhớ vì mẹ mua chúng cho tôi vào những ngày đầu đi học, khi tôi còn chưa biết khái niệm thương hiệu là gì.
Hàng Việt đã bước vào đời tôi từ rất lâu trước khi tôi đủ lớn để có ý thức về việc lựa chọn hay ủng hộ hàng Việt. Lúc nhỏ, tôi chỉ dùng chứ không nhìn.
Lớn lên, tôi bắt đầu nhìn vào nhãn mác, so giá, đọc đánh giá, để ý thiết kế và tự hỏi món đồ ấy có phù hợp với mình không. Có lúc tôi ngả về một thương hiệu nước ngoài chỉ vì quảng cáo bắt mắt hơn, hình ảnh trên mạng hấp dẫn hơn hay câu chuyện thương hiệu được kể khéo hơn.
Cũng từ lúc bắt đầu biết so sánh, đứng giữa những kệ hàng có quá nhiều nhãn mác hoặc lướt qua hàng chục sản phẩm trên màn hình điện thoại, tôi mới nhận ra một điều: suốt những năm tháng vô tư nhất của đời mình, tôi đã sống cùng hàng Việt mà chưa bao giờ thực sự nhìn thấy nó.
Nhưng không chỉ hàng Việt thay đổi trong mắt tôi. Chính tôi cũng đã thay đổi.
Ngày bé, tôi thích một chiếc cặp vì nó đẹp, chắc, có hình nhân vật mình thích. Mà thật ra tôi cũng chẳng phải người chọn. Mẹ đặt nó vào tay tôi và tôi chỉ việc đeo lên vai.
Lớn lên, tôi bắt đầu quan tâm thiết kế có hợp gu không, thương hiệu có nói đúng ngôn ngữ của mình không, sản phẩm có đáng với số tiền mình bỏ ra không. Tôi cũng để ý người khác nhìn mình thế nào khi mình sử dụng một món đồ.
Ngày đầu tiên đi học, chiếc cặp được mẹ đặt vào tay tôi. Nhiều năm sau, những sản phẩm Việt không còn có thể chờ một người mẹ mua giúp nữa. Chúng phải tự bước vào màn hình điện thoại, vào cửa hàng, vào những cuộc trò chuyện của người trẻ và thuyết phục chính tôi mở ví.
Sự quen thuộc của một thương hiệu trong tuổi thơ vì thế chưa chắc tự động trở thành lựa chọn khi tôi trưởng thành.
Ngày bé, tôi không nhớ chiếc cặp vì nó là một thương hiệu Việt. Tôi nhớ vì mẹ mua nó cho tôi vào ngày đầu đi học, vì nó đựng cả những buổi chiều tan trường chạy vội ra cổng, những cuốn vở lem mực và cả những lần vấp ngã trầy gối mà chiếc cặp vẫn ôm chặt lấy vai.
Nếu hôm nay làm mất chiếc cặp ấy, tôi hoàn toàn có thể mua một chiếc khác tốt hơn, nhẹ hơn, nhiều ngăn hơn. Nhưng tôi không thể mua lại đúng buổi sáng mẹ dắt tôi đến trường năm đó.
Ký ức có thể khiến tôi dừng lại trước một thương hiệu. Nhưng để tôi tiếp tục chọn thương hiệu ấy ở hiện tại, ký ức thôi có lẽ chưa đủ.
Người trẻ hôm nay không thiếu lựa chọn. Chỉ cần lướt vài phút trên điện thoại, tôi đã có thể thấy hàng chục cái tên cùng chào mời một công dụng gần giống nhau. Sản phẩm này có thiết kế đẹp hơn, sản phẩm kia được nhiều người đánh giá hơn, một cái tên khác lại kể được câu chuyện khiến tôi tò mò bấm vào xem.
Giữa những cái tên ấy, thứ khiến tấm ảnh một chiếc cặp cũ làm tôi dừng ngón tay giữa một buổi lướt Facebook bình thường không phải mức giá rẻ hơn vài nghìn đồng. Đó là cảm giác quen thuộc và một câu chuyện chạm đến điều rất riêng của người xem.
Nhưng nếu một ngày tôi là người đứng sau một thương hiệu Việt, tôi sẽ không chỉ hỏi: làm sao để bán được sản phẩm này?
Tôi muốn hỏi thêm: sản phẩm này sẽ bước vào ký ức của người trẻ ở khoảnh khắc nào?
Ngày xưa, Mr.Vui bước vào đời tôi ở ngày đầu tiên đến trường, một khoảnh khắc tôi không tự chọn mà được đặt vào tay. Hôm nay, hàng Việt hoàn toàn có thể bước vào đời một người trẻ khác ở ngày đầu đại học, công việc đầu tiên, căn phòng đầu tiên tự thuê, chuyến đi xa đầu tiên hay lần đầu tự kiếm được tiền để mua một món đồ cho chính mình.
Đó đều là những thời điểm người trẻ bắt đầu tự quyết định, tự trả tiền và dần tự định nghĩa mình là ai. Không còn ai đặt sẵn món đồ vào tay họ nữa.
Một thương hiệu xuất hiện đúng ở những cột mốc ấy, với một sản phẩm đủ tốt và một cách kể chuyện đủ gần, có thể không chỉ bán được một món hàng. Nó có cơ hội trở thành một phần của một quãng đời, giống như chiếc cặp từng gắn với những năm tiểu học của tôi.
Tôi thoát khỏi Facebook nhưng tấm ảnh chiếc cặp ấy cứ lởn vởn trong đầu suốt buổi tối hôm đó. Nó chỉ là một bài đăng kỷ niệm bình thường trên một trang fanpage, có thể vài phút sau đã trôi xuống dưới hàng chục bài viết khác.
Ngày bé, tôi không biết mình đang dùng hàng Việt.
Bây giờ, khi đã biết nhìn vào những cái tên trên kệ hàng và tự quyết định mình sẽ mua gì, tôi chỉ mong những sản phẩm Việt mới vẫn có thể bước vào đời người trẻ tự nhiên như chiếc cặp năm nào từng bước vào đời tôi. Không nhất thiết phải luôn được nhắc rằng đó là hàng Việt, mà trước hết phải là một sản phẩm đủ tốt để được lựa chọn, đủ gần để được nhớ.
Để rồi nhiều năm sau, trong một lần tình cờ nhìn thấy nó, người ta có thể dừng lại vài giây và nhớ về một quãng đời mình từng đi qua.
