– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Nhìn chiếc phích nước Rạng Đông sờn bóng nằm im lìm trên kệ tủ của ông ngoại, em nhận ra thế hệ đi trước định nghĩa hàng Việt bằng hai chữ “giản dị – bền bỉ”.
Năm 1996, khi danh hiệu “Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao” ra đời, đó là một bảo chứng, một lời khẳng định đầy tự hào về chất lượng cốt lõi.
Nhưng 30 năm sau, ở cột mốc 2026, thế hệ những người trẻ sinh ra trong thời đại Internet và trí tuệ nhân tạo như em đang lớn lên trong một hệ quy chiếu hoàn toàn khác.
Chúng em không chỉ cầm trên tay những món đồ vật lý, mà còn sống trong một “vũ trụ số” với công nghệ thực tế ảo và những thuật toán vô hình. Sự “bền bỉ” của thế hệ ông cha nay trở thành điều kiện cần, nhưng để chinh phục những người tiêu dùng trẻ có sự tập trung tính bằng giây, hàng Việt cần một điều kiện đủ – một “linh hồn” biết tự kể câu chuyện của chính mình.
Người trẻ hôm nay mua sắm không đơn thuần là chi tiền cho công năng của một món đồ. Khi mua một ly cà phê, một cuốn vở hay một chiếc áo thun, chúng em mua tuyên ngôn cá nhân và giá trị mà thương hiệu đó đại diện.
Điểm nghẽn lớn nhất của hàng Việt hiện nay, theo góc nhìn của em, không nằm ở chất lượng hay sự nỗ lực, mà nằm ở những “bao bì câm lặng”.
Chúng ta đang xuất khẩu những hạt cà phê ngon nhất thế giới, làm ra những sản phẩm dệt may tinh xảo, nhưng đôi khi lại rụt rè trong việc ứng dụng công nghệ để biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật có khả năng giao tiếp.
Giữa một thị trường mà các thương hiệu quốc tế làm tiếp thị sắc lẹm đến từng cảm xúc, tư duy “tốt gỗ hơn tốt nước sơn” dường như không còn trọn vẹn. Ở kỷ nguyên mà “nước sơn” – tức là thiết kế, là hình ảnh trên không gian mạng, là trải nghiệm số chính là điểm chạm đầu tiên để người ta quyết định có tìm hiểu “gỗ” hay không, sự chậm trễ trong đổi mới sáng tạo sẽ khiến hàng Việt tự thu hẹp cơ hội của chính mình.
Nếu được trao cơ hội là người làm hàng Việt, em sẽ không chỉ tạo ra những vật thể vô tri để xếp lên quầy kệ. Em khao khát kiến tạo nên những “Sản phẩm Sống” – nơi công nghệ vị nhân sinh giao thoa cùng chiều sâu văn hóa.
Từ những trăn trở đó, em từng nung nấu ý tưởng về dự án “Sách Sống AI”, và em tin tư duy này hoàn toàn có thể mở rộng áp dụng cho mọi thương hiệu Việt Nam.
Hãy tưởng tượng một hộp trà sen Tây Hồ hay một ấn phẩm văn hóa không chỉ là những trang giấy và vỏ hộp tĩnh lặng. Khi người tiêu dùng trẻ đưa chiếc điện thoại lên quét mã, công nghệ Thực tế tăng cường (AR) sẽ lập tức mở ra một không gian ba chiều sống động: những búp sen đang hé nở trong sương sớm, hay một nhân vật lịch sử oai hùng bước ra kể lại trang sử ngàn năm.
Thay vì ép khách hàng thụ động tiếp nhận, em sẽ giúp họ thành những người đồng kiến tạo. Bằng cách khéo léo nhúng các đoạn mã “HTML/CSS” để tạo ra những không gian tương tác trực tiếp, những vòng quay giải trí hay các trò chơi trắc nghiệm khám phá ngay trên nền tảng web của thương hiệu, khách hàng có thể tự tay tinh chỉnh thiết kế bao bì, chọn thông điệp in lên sản phẩm.
Khi người trẻ được “chạm”, được tương tác và được nhìn thấy dấu ấn cá nhân của chính mình trên món đồ, họ sẽ không chỉ mua hàng mà sẽ trở thành những đại sứ truyền thông cuồng nhiệt nhất.
Và để hàng Việt không chỉ tồn tại bền vững mà còn sắc bén vươn ra quốc tế trong tâm thế của kẻ dẫn đầu, em tin rằng chúng ta cần chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tiêu dùng xanh kết hợp minh bạch dữ liệu.
Xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm không còn là một trào lưu nhất thời, nó là tấm vé thông hành bắt buộc để hàng Việt bước qua rào cản của các thị trường khó tính như Mỹ hay châu Âu.
Tuy nhiên, thay vì những khẩu hiệu bảo vệ môi trường chung chung, người trẻ và thị trường quốc tế cần những bằng chứng xác thực. Hàng Việt cần áp dụng công nghệ truy xuất để minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.
Một người tiêu dùng ở bên kia bán cầu khi cầm trên tay sản phẩm Việt phải quét được mã để thấy quy trình sản xuất đã cắt giảm bao nhiêu phần trăm rác thải nhựa, người nông dân được đối xử công bằng ra sao và không có một dấu chân carbon nào bị che giấu.
Khi sự tử tế và tư duy phát triển bền vững được chứng minh bằng dữ liệu số minh bạch, hàng Việt sẽ có sức mạnh cạnh tranh vô cùng to lớn.
Hơn thế nữa, để thực sự vươn ra thế giới, chúng ta phải định vị bằng “mã gen văn hóa số”. Thế giới không cần thêm một sản phẩm giá rẻ từ Việt Nam; thế giới cần một trải nghiệm độc bản mà chỉ Việt Nam mới có.
Em mong các doanh nghiệp sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo để nghiên cứu sâu xu hướng thẩm mỹ của từng thị trường, từ đó tinh chỉnh hoa văn, họa tiết truyền thống như trống đồng hay gốm sứ sao cho mang hơi thở đương đại, tối giản nhưng vẫn đậm đà bản sắc. Đó là cách chúng ta xuất khẩu sự tự hào bản địa được thiết kế bằng tư duy toàn cầu.
Hành trình 30 năm của Hàng Việt Nam Chất lượng cao đã góp phần rất lớn trong việc tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp Việt phát triển trong nhiều giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, chặng đường phía trước sẽ đặt ra những yêu cầu mới, khi không gian số ngày càng làm thay đổi cách sản phẩm được tạo ra, phân phối và tiếp cận thị trường.
Hàng Việt không thiếu năng lực cạnh tranh, nhưng cần thêm tư duy đổi mới để thích ứng với những thay đổi của thời đại. Thế hệ trẻ chúng em vẫn dành tình cảm và niềm tin cho hàng Việt, đồng thời mong muốn trí tuệ, công nghệ và năng lực sáng tạo của người Việt được thể hiện rõ hơn trên thị trường trong nước và quốc tế.
Vì vậy, hàng Việt không chỉ cần tốt và bền, mà còn phải đáp ứng những yêu cầu mới về công nghệ, thiết kế, bản sắc và trải nghiệm người dùng. Đó sẽ là nền tảng để sản phẩm Việt tạo dựng giá trị lâu dài và mở rộng vị thế trên thị trường.
TÁC GIẢ: NGUYỄN MINH NHẬT
- Sinh năm sinh: 2013
- Trường Tiểu học, THCS và THPT Thăng Long
