Chiều 20/3, tại TP.HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC đã có buổi làm việc quan trọng với lãnh đạo Đại học Quốc gia TP.HCM (ĐHQG-HCM) nhằm triển khai giai đoạn 2 các nội dung cụ thể trong Biên bản ghi nhớ (MOU) đã ký kết trước đó.
Buổi làm việc cho thấy hai bên cùng thống nhất: chuyển từ “nội dung hợp tác” sang “tổ chức nguồn lực”, hình thành cơ chế phối hợp để tạo ra những chương trình có thể vận hành ngay, đo lường được kết quả và đem lại lợi ích cụ thể cho cả nhà trường lẫn cộng đồng doanh nghiệp.
Tham dự buổi làm việc, về phía ĐHQG-HCM có GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQG-HCM, cùng đại diện các ban chuyên môn, Trung tâm Đổi mới sáng tạo. Về phía Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC có bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch kiêm Giám đốc Trung tâm BSA cùng các thành viên.
Mở đầu phần trao đổi, bà Vũ Kim Hạnh đặt vấn đề: MOU chỉ có ý nghĩa khi được triển khai thành những việc làm cụ thể, có tác dụng cho cả hai bên, thay vì dừng lại ở sự liên kết mang tính hình thức. Từ kinh nghiệm đã tham gia nhiều thỏa thuận hợp tác, bà cho rằng điểm quan trọng nhất lúc này là phải xác định cách tiếp cận mới. Theo đó, thay vì chỉ liệt kê các “nội dung hợp tác”, hai bên cần cùng nhau tổ chức các nguồn lực sẵn có, xây dựng các cơ chế hành động chung như task force, hub hay nền tảng phối hợp để việc hợp tác có đầu mối, có mục tiêu và có thể kiểm tra hiệu quả theo từng chặng.
Từ cách tiếp cận đó, phía Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC đã gợi mở một số trụ cột hợp tác có thể triển khai sớm.
Đầu tiên là đào tạo và nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp. Theo bà Vũ Kim Hạnh, nhu cầu đào tạo hiện nay của doanh nghiệp không còn dừng ở những kiến thức quản lý truyền thống, mà đang chuyển mạnh sang các năng lực mới như quản trị hiện đại, ESG, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, quản trị doanh nghiệp gia đình hay xây dựng thế hệ kế thừa. Hiệp hội đã có kinh nghiệm phối hợp với các đối tác quốc tế để tổ chức những chương trình như vậy, do đó hoàn toàn có thể cùng ĐHQG-HCM thiết kế các chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp Việt. Lấy nhu cầu doanh nghiệp làm điểm xuất phát để xây dựng nội dung đào tạo.
Phản hồi về nội dung này, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết ĐHQG-HCM đang tổ chức lại hoạt động của Viện Phát triển năng lực lãnh đạo và đã phê duyệt chương trình đào tạo 10.000 CEO. Theo bà, chương trình này đã có khung bài giảng, đội ngũ chuyên gia và mạng lưới đối tác quốc tế từ nhiều nước như Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Úc… ĐHQG-HCM dự kiến sẽ thí điểm trước một lớp trong năm nay để điều chỉnh, hoàn thiện trước khi triển khai rộng hơn. Đây được xem là một trong những đầu việc rất gần với đề xuất của Hiệp hội, mở ra khả năng hai bên cùng phối hợp xây dựng các khóa đào tạo ngắn hạn, chuyên đề quản trị chuyên sâu cho cộng đồng doanh nghiệp HVNCLC trong thời gian tới.
Trụ cột thứ hai được nhấn mạnh là hợp tác R&D và chuyển giao công nghệ. Theo phía Hiệp hội, đây là mảng hợp tác có thể tạo tác động trực tiếp đến doanh nghiệp nếu làm đúng cách. Từ thực tế các hoạt động Uni Tour hay những buổi kết nối tại các trường thành viên của ĐHQG-HCM, nhiều doanh nghiệp trong hệ sinh thái Hiệp hội đã bày tỏ nhu cầu đặt hàng nghiên cứu hoặc mong muốn phối hợp với giảng viên, nhóm nghiên cứu của trường để giải quyết các bài toán cụ thể trong sản xuất, công nghệ, thị trường. Vấn đề đặt ra là làm sao biến những nhu cầu đang rời rạc ấy thành các chương trình có tính hệ thống. Theo đó, trụ cột này có thể hình thành các chương trình nghiên cứu chung, giải quyết bài toán cụ thể của doanh nghiệp/ngành, từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu gắn với ứng dụng.
Về phía ĐHQG-HCM, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết hiện nhà trường đang có ba hướng triển khai khá sát với tinh thần đó. Thứ nhất là chương trình học tập trải nghiệm, trong đó sinh viên có thể tham gia cùng doanh nghiệp để giải quyết các vấn đề thực tế, với sự hướng dẫn của giảng viên. Thứ hai là thúc đẩy giảng viên đi ra ngoài doanh nghiệp nhiều hơn để hiểu doanh nghiệp cần gì, từ đó gắn hoạt động nghiên cứu với yêu cầu của thị trường. Thứ ba là thông qua Trung tâm Đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp có thể mang bài toán của mình đến đặt hàng trực tiếp với ĐHQG-HCM; nhà trường sẽ tìm thầy cô, nhóm nghiên cứu phù hợp để cùng giải quyết.
Điểm đáng chú ý trong trao đổi lần này là phía ĐHQG-HCM cho biết cơ chế hợp tác R&D với doanh nghiệp hiện đã cởi mở hơn trước. Nếu trước đây nhiều đề tài nghiên cứu dùng ngân sách nhà nước gặp khó trong chuyển giao và thương mại hóa, thì hiện nay pháp luật đã cho phép linh hoạt hơn: kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao cho doanh nghiệp, còn tỉ lệ phân chia lợi ích sẽ do các bên thỏa thuận. Thậm chí, trong giai đoạn ban đầu, ĐHQG-HCM có thể chia sẻ một phần, hoặc trong một số trường hợp là toàn bộ chi phí nghiên cứu, miễn là bài toán doanh nghiệp đưa ra đủ rõ để tổ chức nghiên cứu triển khai. Đây là thông tin quan trọng, bởi nó phần nào gỡ nút thắt lâu nay trong hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp: chi phí, quyền lợi và quyền sở hữu trí tuệ.
Một nội dung khác thu hút nhiều trao đổi là việc tận dụng hạ tầng đổi mới sáng tạo và sản xuất thử của ĐHQG-HCM. Từ kinh nghiệm trước đây với một số mô hình chưa triển khai được vì thiếu ngân sách và khó khăn trong phân định quyền sở hữu, bà Vũ Kim Hạnh đề nghị nên tính đến việc sử dụng Innovation Hub của ĐHQG-HCM như một nơi thử nghiệm, scale-up, sản xuất thử và kiểm nghiệm thị trường cho các ý tưởng, sản phẩm mới.
GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết Trung tâm Đổi mới sáng tạo của ĐHQG-HCM hiện đang hình thành một số xưởng sản xuất thử đạt chuẩn GMP, tập trung vào các mảng như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, một số nhóm thực phẩm, vi sinh… Quy mô không lớn nhưng đủ để làm ra các lô sản phẩm thử nghiệm đạt tiêu chuẩn, có thể đưa ra thị trường thăm dò. Theo bà, đây là không gian mà doanh nghiệp hoàn toàn có thể tham gia: hoặc mang công thức đã có vào sản xuất thử, hoặc phối hợp với giảng viên, nhà khoa học để phát triển sản phẩm mới rồi thử nghiệm thương mại hóa. Với những doanh nghiệp đang muốn làm sản phẩm xanh, sản phẩm organic hoặc cần bước chạy thử trước khi đầu tư lớn, đây là một hướng mở khá thiết thực.
Bên cạnh đào tạo và R&D, vấn đề “đưa doanh nghiệp vào nhà trường, đưa nhà trường ra doanh nghiệp” cũng được hai bên dành thời gian trao đổi. Đây thực chất là trục hợp tác mang tính nền tảng, bởi nó gắn trực tiếp với sinh viên, giảng viên và nhu cầu nhân lực trong tương lai. Phía Hiệp hội cho rằng doanh nghiệp không chỉ có thể tiếp nhận sinh viên thực tập, mà còn có thể đặt bài toán cụ thể để giảng viên, sinh viên cùng tham gia giải quyết. Điều này giúp tạo hệ sinh thái “học đi đôi với hành”, thay vì để hoạt động học thuật và sản xuất kinh doanh đi thành hai đường song song.
Ở chiều ngược lại, đại diện Ban Công tác sinh viên ĐHQG-HCM cho biết sinh viên hiện rất cần những chương trình trải nghiệm nghề nghiệp thực chất, sâu hơn các buổi nói chuyện định hướng thông thường. Không chỉ nghe doanh nghiệp đến chia sẻ trong trường, nhiều sinh viên muốn được trực tiếp đến doanh nghiệp, nhìn thấy môi trường làm việc, cách vận hành nghề nghiệp và những yêu cầu của thị trường lao động. Từ đây, ý tưởng về việc tổ chức company tour, học tập trải nghiệm, hay tạo các nhóm sinh viên tiếp cận doanh nghiệp theo chuyên ngành cũng được đặt ra như một hướng hợp tác có thể phát triển từ nền tảng UniTour đã có.
Một mảng nữa được xem là rất giàu tiềm năng là khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là khởi nghiệp xanh. Phía Hiệp hội cho biết đây là lĩnh vực mà mình đã theo đuổi nhiều năm, với cuộc thi Khởi nghiệp Xanh đang bước sang mùa thứ 12, trong đó vài năm gần đây đã mở thêm bảng riêng cho sinh viên. Điều đáng chú ý không nằm ở chuyện thi cử hay giải thưởng, mà ở chỗ phía Hiệp hội đã xây dựng được một chuỗi hỗ trợ sau cuộc thi: chuyên gia đồng hành, doanh nghiệp cố vấn, hỗ trợ tiêu chuẩn, truyền thông, kết nối bán hàng, tham gia phiên chợ, đưa đi hội chợ trong và ngoài nước. Theo bà Vũ Kim Anh, chính phần việc “sau sân khấu” ấy mới quyết định một dự án có sống được hay không.
Phía ĐHQG-HCM cũng nhìn nhận đây là mảng cần đi sâu hơn. Đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo cho rằng nhà trường có thể có quỹ, có kinh phí, có chương trình hỗ trợ, nhưng điều mà sinh viên và nhóm khởi nghiệp cần nhất vẫn là sự đồng hành của doanh nghiệp thực chiến, đặc biệt là đội ngũ mentor có thể cùng đi với các dự án từ ý tưởng đến thị trường. Hai bên vì vậy đã cùng gợi mở khả năng phối hợp chặt hơn trong việc triển khai cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 trong hệ thống ĐHQG-HCM, kết nối với Trung tâm Đổi mới sáng tạo, với các đơn vị phụ trách sinh viên và với những nhóm giảng viên đang theo đuổi các đề tài về tài nguyên bản địa, phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo xã hội.
