– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Dạo vừa lên đại học, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, tôi lặn lội tìm một phòng trọ nằm ở ngoại ô thành phố, cách Trường Đại học Đồng Tháp chừng mười bốn cây số. Xóm trọ quê yên ắng, phần lớn là chốn che mưa che nắng của những cô chú, anh chị công nhân, thỉnh thoảng mới có vài bạn sinh viên như tôi.
Hơn một tháng sau, phòng bên cạnh có hai chị gái chuyển đến. Chị Tâm quê ở thành phố Cần Thơ, mang di chứng sốt bại liệt từ nhỏ, đôi chân teo tóp, mọi sinh hoạt đều cậy nhờ vào đôi tay lo toan của chị Thương ở cùng.
Cùng cảnh đất khách quê người mưu sinh, học tập, tôi hay ghé sang hỏi thăm xem có phụ giúp được gì không, hoặc giả là ngồi nghe hai chị kể về gia đình và cuộc đời. Mỗi lần sang chơi, tôi thường giúp được hai chị một chuyện vặt gì đó, khi thì mua dùm mớ rau, con cá, lúc vác giúp bình nước từ tiệm tạp hóa dì Chín chủ trọ. Cứ thế, tôi dần quen với nếp sống chật vật nhưng bền bỉ của hai người.
Những lần qua lại ấy, tôi cũng biết hai chị kiếm sống bằng việc bán hàng online. Ban ngày, căn phòng trọ nhỏ khá yên ắng, nhưng tối đến, hai chị thường livestream bán hàng rồi thức khuya đóng những đơn khách đã đặt. Quanh căn phòng, hàng hóa lúc nào cũng xếp thành từng chồng ngay ngắn. Điều khiến tôi chú ý là hai chị chỉ bán những món đồ mộc mạc, quen thuộc, từ trà sen, bánh tráng, khô bò cho đến những món đồ gia dụng bình dân như bếp ga mini hay quạt máy mini…
Đã có lúc, một người trẻ mang nhiều mộng tưởng như tôi từng thầm thắc mắc. Tôi tự hỏi vì sao hai chị không chọn những mặt hàng đang được nhiều người trẻ quan tâm như mỹ phẩm hay quần áo thời trang, mà lại chắt chiu với những món hàng bình dân, quê kiểng như thế. Thú thật, tôi cũng là người hay mua đồ trên mạng, nhưng những món đồ như vầy, tôi thường mua ở tạp hóa hay ngoài chợ đồ gia dụng, ít khi mua online.
Tôi biết công việc của hai chị là vậy, nhưng khi ấy vẫn chỉ nhìn nó như một cách mưu sinh bình thường. Cho đến một đêm tháng sáu, tôi mới bắt đầu nhìn công việc ấy, và cả những món hàng hai chị đang bán, theo một cách khác.
Đêm ấy mưa rả rích, hơi lạnh tạt vào tận hiên nhà khiến tôi không sao ngủ được. Qua khe cửa khép hờ của phòng bên, tôi thấy chị Thương đang cặm cụi dán từng thùng hàng, còn chị Tâm cúi gập người trên chiếc xe lăn, nắn nót viết từng dòng địa chỉ gửi đi. Chị cẩn thận vuốt lại mép hộp hàng, tỉ mỉ dùng khăn lau sạch mặt kính của chiếc bếp ga trước khi đóng thùng.
Nhìn đôi bàn tay nâng niu từng món đồ bình dị ấy, những thắc mắc trước đây trong tôi dần có câu trả lời. Từ căn phòng trọ nhỏ, những món hàng lần lượt được đóng gói để gửi đi nhiều nơi. Còn chị Tâm vẫn ngồi đó, trên chiếc xe lăn, cẩn thận viết từng dòng địa chỉ.
Tôi cũng dần nhận ra, với hai chị, những món hàng ấy được bán đi, trước hết là một cách để mưu sinh. Qua những lần trò chuyện, tôi biết khách hàng của hai chị có những người lao động, sinh viên và cả người mua ở những vùng quê. Một chiếc bếp ga sản xuất trong nước có mức giá vừa túi tiền, một gói trà chưa đến hai mươi ngàn đồng nhưng vẫn đượm vị… đó là những lựa chọn phù hợp với nhu cầu và khả năng chi tiêu của nhiều người.
Chính khoảnh khắc lặng lẽ giữa đêm mưa ấy đã làm thay đổi góc nhìn của tôi. Những món hàng mà trước đây tôi từng nghĩ là bình dân, quê kiểng bỗng trở nên khác đi. Giá trị của chúng không nằm ở sự xa xỉ hay hào nhoáng, mà trước hết ở việc đáp ứng những nhu cầu rất thật trong đời sống và tạo ra sinh kế cho những người đang bán chúng.
Mỗi đơn hàng được đóng gói tỉ mỉ gửi đi, với tôi lúc ấy, không còn chỉ là một cuộc mua bán. Đằng sau nó là công việc, thu nhập và sự tự chủ mà hai chị đang cố gắng vun đắp từng ngày.
Một sáng, tôi lại chạy xe mười bốn cây số đến giảng đường. Trong ba lô lúc này, ngoài những cuốn sách, còn có thêm một hũ hạt sen tôi vừa mua từ căn phòng nhỏ ấy.
Không lâu sau đó, để thuận tiện cho việc học, tôi chuyển đến một khu trọ gần trường hơn. Từ đó, tôi cũng không còn thường xuyên gặp chị Tâm và chị Thương như trước. Quãng thời gian sống cạnh hai chị không dài, nhưng căn phòng nhỏ với những thùng hàng xếp ngay ngắn, những đêm thức khuya đóng hàng và đôi tay chị Tâm nắn nót viết từng dòng địa chỉ vẫn ở lại trong ký ức tôi.
Hũ hạt sen ngày ấy rồi cũng hết. Nhưng câu chuyện về những món hàng bình dị trong căn phòng trọ nhỏ thì không.
Có lẽ từ quãng thời gian ngắn ngủi ấy, tôi bắt đầu nhìn hàng Việt bằng một ánh mắt khác.
TÁC GIẢ: PHAN THÀNH ĐẠT
- Sinh năm: 2006
- Trường Đại học Đồng Tháp
