– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Nếu ai đó còn giữ định kiến rằng thế hệ Gen Z chúng tôi chỉ sính ngoại, chuộng đồ hiệu phương Tây hay những xu hướng thức thời trên mạng xã hội, thì có lẽ họ chưa từng lướt qua tủ đồ hay giỏ hàng trực tuyến của một người trẻ Việt hôm nay.
Bạn hãy thử dạo phố vào một buổi sáng cuối tuần, không khó để bắt gặp những bạn trẻ khoác trên mình chiếc áo hoodie với kiểu dáng vô cùng hiện đại từ một thương hiệu nội địa (local brand).
Điều đặc biệt, đằng sau lưng áo lại là họa tiết “Đám cưới chuột” hay “Em bé ôm gà” của tranh dân gian Đông Hồ được cách điệu theo cách cực kì tinh tế.
Khi di sản là chất liệu cho kinh tế sáng tạo
Hàng Việt trong mắt thế hệ tôi hôm nay không chỉ còn là một lựa chọn thay thế vì giá rẻ. Đối với những người trẻ lớn lên cùng làn sóng của sự kết nối và toàn cầu hóa, hàng Việt có lẽ đã thực sự tái sinh một cách ngoạn mục: Nơi di sản dân tộc là chất liệu cho nền kinh tế sáng tạo, và là để nơi “Made in Vietnam” trở thành một định nghĩa mới của sự sành điệu.
Tôi vẫn nhớ những ngày nhỏ, tranh Đông Hồ xuất hiện trong tâm trí tôi qua những trang sách giáo khoa hay các sạp hàng lưu niệm cũ kĩ ở hội chợ xuân. Sau này khi lớn lên, từ trong tâm thức tôi luôn tự vấn rằng: Liệu những giá trị mộc mạc làm từ giấy điệp ấy có thể trụ vững trước sức ép của những bộ truyện tranh manga, những làn sóng Pop-art thời thượng từ nước ngoài?
Câu trả lời đã được các local brand Việt giải đáp một cách đầy thuyết phục. Tại sao tôi lại dám khẳng định như thế?
Trong vài năm trở lại đây, khi các nhà sáng lập trẻ Gen Z hoặc cận Gen Z bắt tay vào nền kinh tế sáng tạo, họ đã chọn một lối đi cực kì táo bạo nhưng có lẽ mang tính bước ngoặt.
Đó chính là đưa di sản vào đời sống hằng ngày của người trẻ.
Những chú bé ôm vịt, những chú trâu thổi sáo của làng tranh bên bờ sông Đuống không chỉ còn được bảo tồn trong các viện bảo tàng. Một lần nữa, chúng lại được tái sinh theo cách khó ai có thể ngờ. Những giá trị truyền thống ấy hiển hiện lên những chiếc áo thun đường phố, lên những chiếc ốp lưng điện thoại, những cuốn sổ tay, túi xách và cả bao bì của các hãng mỹ phẩm thuần chay Việt.
Hàng Việt Nam chất lượng cao là như thế nào?
Sự giao thoa này tạo ra một sức hút kì lạ. Không ngoa khi nói hàng Việt Nam chất lượng cao. Chất lượng cao ở đây không chỉ nằm ở độ bền bỉ theo năm tháng, mà chất lượng cao nó còn nằm ở cách mà hàng Việt Nam chúng ta truyền tải câu chuyện thương hiệu đằng sau đó. Khoác một chiếc áo có họa tiết tranh Đông Hồ được làm mới bằng những mảng màu neon cá tính, chúng tôi vừa thể hiện được cái gu thời trang độc bản, vừa tự hào ngầm khẳng định: “Tôi là người Việt Nam”.
Với một người trẻ như tôi, mặc một chiếc áo phải vừa đẹp, lại còn phải thực sự có ý nghĩa, có như thế mới khẳng định được bản sắc cá nhân của riêng tôi, lại còn tăng thêm lòng tự tôn dân tộc của một người thuộc thế hệ Gen Z. Hàng Việt tự bao giờ đã vượt qua giá trị sử dụng thông thường để trở thành một phương tiện định hình bản sắc cá nhân của người trẻ. Chất lượng cao nằm ở chỗ đấy.
Những trăn trở phía sau những giao thoa văn hóa
Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, hành trình đưa di sản vào kinh tế sáng tạo thông qua hàng Việt vẫn còn đó những nốt trầm khiến người trẻ trăn trở.
Không ít thương hiệu vì muốn theo “trend” đã cắt ghép họa tiết truyền thống một cách vô tội vạ lên sản phẩm mà không tìm hiểu kĩ những tầng sâu ý nghĩa phía sau.
Tranh Đông Hồ chính là nơi thể hiện những ước vọng của cha ông ta về một cuộc sống thanh bình, sung túc. Sự lạm dụng thiếu kiến thức dễ biến sản phẩm trở nên kệch cỡm, thô vụng.
Ước mong sao các thương hiệu Việt, các nhà khởi nghiệp trẻ khi quyết định giữ hồn Việt vào trong những sản phẩm kinh tế, hãy tiếp cận bằng một tâm thế thấu hiểu và trân trọng, thay vì chỉ coi đó là những nét vẽ trang trí vô tri vô giác. Để khi mỗi sản phẩm ra đời đều thực sự trở thành một vị đại sứ văn hóa đến với bạn bè quốc tế.
Một sản phẩm sẽ chẳng thể nào tồn tại lâu dài nếu chỉ mãi dựa vào những xu hướng thức thời hay lòng trắc ẩn của khách hàng; nó bắt buộc phải khẳng định được chất lượng bền bỉ theo năm tháng.
Doanh nghiệp đừng chỉ sử dụng một chiếc áo thun trơn nhập sỉ với giá vài chục ngàn đồng, in thêm một vài hình ảnh mang tính xu hướng, rồi bán cho người tiêu dùng với mức giá gấp mười lần như thế.
Dĩ nhiên, thế hệ chúng tôi sẵn sàng bỏ ra một số tiền lớn để sở hữu một sản phẩm, song số tiền đó phải hoàn toàn xứng đáng với giá trị cốt lõi và trải nghiệm mà chúng tôi nhận lại.
“Nếu tôi là người làm hàng Việt…”: Góc nhìn giả lập của một nhà khởi nghiệp trẻ
Nếu tôi là một nhà khởi nghiệp trẻ làm hàng Việt, tôi sẽ không để di sản ngủ yên trong viện bảo tàng đâu. Tôi sẽ mang tranh Đông Hồ vào thẳng những buổi tụ tập của giới trẻ bằng một bộ board game ẩn vai mang tên “Làng Chuột”, một phiên bản thuần Việt đầy kịch tính của trò chơi Ma Sói kinh điển.
Thay vì là những ma sói, phù thủy phương Tây, người chơi sẽ lạc vào bối cảnh mang đậm tính trào phúng của bức tranh “Đám cưới chuột”. Họ sẽ hóa thân thành Chuột Cô dâu – Chuột Chú rể (Cupid ghép đôi) gánh vác định mệnh tình yêu, Thầy đồ nắm giữ khả năng tiên tri, hay đối đầu với Mèo Già tinh ranh và những kẻ Chuột phản bội núp bóng dân lành.
Từng chiếc thẻ bài được chăm chút trên chất liệu giấy vân điệp cao cấp, nét vẽ khắc gỗ vừa cổ kính vừa mang hơi thở graphic hiện đại. Tôi sẽ biến những bài học sâu cay của cha ông thành một trải nghiệm tương tác, cân não và đầy tự hào của người trẻ.
Hơn hết, theo tôi, đây sẽ là một bước đi có khả năng lan tỏa được với cộng đồng quốc tế. Bạn bè quốc tế cực kì yêu thích những sản phẩm mang tính bản địa, và sẽ càng bị thu hút bởi những sản phẩm vốn dĩ quen thuộc với họ, lại được thổi hồn bằng những di sản truyền thống của dân tộc ta.
Thay lời kết
Chúng tôi, thế hệ trẻ, sẵn sàng đồng hành, sẵn sàng chi tiền và sẵn sàng trở thành những “đại sứ thương hiệu” cho hàng Việt. Chỉ cần các doanh nghiệp Việt tiếp tục giữ vững cái “tầm” trong sản phẩm và cái “tâm” đối với di sản, câu chuyện của hàng Việt trong chặng đường mới này chắc chắn sẽ còn bay rất cao và rất xa.
TÁC GIẢ: ĐOÀN MINH PHONG
- Năm sinh: 2004
- Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM
