Một ngày lạc đến Ba Tri

Ba Tri (Bến Tre cũ) xa hơn chúng tôi tưởng. Từ Sài Gòn, phải mất hơn ba tiếng xe chạy mới đến được xã Phú Lễ, Ba Tri (nay là xã Tân Xuân), nơi đặt “đại bản doanh” của Rượu Phú Lễ, vùng đất mà ông Trần Anh Thuy, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rượu Phú Lễ tự nhận là “vùng quê xa xôi”.

Vốn dĩ chuyến đi dài hơn tưởng tượng đã làm cả đoàn hơn 50 người thấm mệt, nhưng trước lời mời gọi quá sức dễ thương của đất men nồng, tất cả ngay lập tức trở nên phấn chấn: “RƯỢU NGON MỜI BẠN RÓT”.

Nhưng đó mới chỉ là điều thú vị đầu tiên. Tiến vào phía trong, ngay phía trước sảnh của VinaEcolife Lodge, trên bức tường phía bên tay phải lối vào là một câu trích trong tác phẩm Hoàng Tử Bé của nhà văn Pháp Antoine de Saint-Exupéry: “Chính thời gian mà cậu dành cho bông hồng của cậu mới khiến bông hồng của cậu quan trọng đến thế”.

Cảm giác phấn chấn, giờ đây đã chuyển sang tò mò, thích thú. Bản thân tôi và những người trong đoàn không nghĩ mình gặp được những điều này khi đến thăm một công ty vốn nổi tiếng về rượu.

VinaEcolife Lodge là khu nghỉ dưỡng sinh thái được xếp hạng hai sao, được thiết kế với tông màu gỗ tre chủ đạo, với vòm cửa cong mềm mại, nhẹ nhàng và đầy tinh tế. Từng chi tiết nhỏ được sắp đặt, chăm chút cẩn thận chứng tỏ người chủ của nó phải yêu quý nó lắm, phải dành thời gian cho nó nhiều lắm lắm, như chính vị hoàng tử bé trong câu chuyện của Saint-Exupéry đã dành thời gian cho bông hồng của cậu vậy.

Nhưng mọi sự không chỉ có thế.

Để ý quan sát thêm một chút, khách thăm có thể thấy để nơi này được như vậy thì chỉ công sức của ông bà chủ thôi là không đủ, mà phải là thời gian, là tâm huyết là sự yêu quý gắn bó của từng nhân viên nơi đây. Điều phán đoán ban đầu của tôi sau đó được chính bà Lê Thanh Trúc, người sáng lập công ty Rượu Phú Lễ, xác nhận. “Mọi việc đều do các em tự làm hết. Kể cả sự kiện hôm nay, tất cả đều do các em tự tổ chức, thực hiện, tôi chỉ đặt ra yêu cầu thôi” – bà Trúc nói.

Một đàn vịt, một người nông dân chèo thuyền là hình ảnh chúng tôi tình cờ bắt gặp khi đi dạo trên lối đi bộ bên hông VinaEcolife Lodge. Đây hoàn toàn không phải là sự sắp đặt, mà nó là cả một triết lý. Triết lý giao hòa với tự nhiên, với vùng đất, với con người. Một triết lý mà tôi tự suy ra từ lời tâm sự của chính bà Lê Thanh Trúc trong một cuộc trò chuyện riêng sau đó. VinaEcolife Lodge hoàn toàn có thể được xây dựng to lớn hơn, hoành tráng hơn, nhưng như thế nó sẽ lạnh lẽo và trở nên xa lạ với những con người hồn hậu, thảo ngay và phóng khoáng nơi này. (“Thảo ngay” là từ bà Trúc dùng để nói về người dân nơi đây, Phú Lễ, Ba Tri, Bến Tre cũ).

Có lẽ đến đây cần giải thích thêm một chút để cho mọi người khỏi rối trí tại sao ban đầu là Rượu Phú Lễ, rồi giờ lại ra VinaEcolife. Công ty Rượu Phú Lễ do ông Trần Anh Thuy và bà Lê Thanh Trúc sáng lập năm 2004. Đến nay, sau hơn 20 năm, từ một xưởng sản xuất rượu nhỏ trên đất đi thuê, đã có một hệ sinh thái hình thành với Rượu Phú Lễ vừa duy trì kỹ thuật chưng cất truyền thống hơn 190 năm, vừa áp dụng công nghệ hiện đại, đồng thời bảo tồn di sản văn hóa như hát Sắc bùa Phú Lễ. Với VinaEcolife phát triển du lịch học tập gắn với văn hóa – sinh thái, tạo nguồn thu cho cư dân và quảng bá hình ảnh Ba Tri. Với Biz Educo giữ vai trò bồi dưỡng năng lực cộng đồng thông qua các chương trình hướng nghiệp, học bổng và giáo dục cảm xúc – xã hội. Với HTX Lạc Địa là nền tảng nông nghiệp xanh với các mô hình lúa phát thải thấp, vườn dừa đa lợi ích, nông nghiệp tuần hoàn và hoạt động giáo dục – du lịch cộng đồng. Những người sáng lập nên hệ sinh thái này gọi nó là “Hệ sinh thái doanh nghiệp cuộc sống mới”

Tại sao chỉ nấu rượu, bán rượu thôi mà lại phải mở ra cả một “hệ sinh thái” rườm rà như vậy? Lý do thì thật đơn giản. Bà Trúc nói: “Tôi nấu rượu, bán rượu nhưng muốn người ta uống rượu để thưởng thức, để thăng hoa chứ không phải lạm dụng rượu để bê tha, hư hỏng. Đất Ba Tri xưa đã có truyền thống nấu rượu ngon, rượu thật. Tôi muốn nấu rượu ngon, rượu thật cho mọi người uống. Nhưng tôi cũng muốn gìn giữ cả văn hóa nữa. Người ở đây uống rượu giải trí có điệu hát Sắc bùa Phú Lễ. Dạy bảo con cháu có nói thơ Vân Tiên (Lục Vân Tiên – truyện thơ của Nguyễn Đình Chiểu). Cho nên chúng tôi mở các lớp học hát Sắc bùa, tìm cách giữ gìn thơ Vân Tiên. Từ đó mới có VinaEcolife, mới có Biz Educo. Tôi quan niệm mọi sự phải gắn liền với đất. Thế nên mới có hợp tác xã Lạc Địa. Lạc là vui, địa là đất, là miền đất của niềm vui.”

Bà Trúc không nói suông. Chào đón đoàn Company Tour chúng tôi là một đội hát Sắc bùa Phú Lễ đặc biệt, với bốn người biểu diễn chính là kế toán, kế toán trưởng, bảo vệ và nhân viên lễ tân của VinaEcolife.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, đây là một minh chứng cho việc “văn hóa được nuôi dưỡng ngay trong đội ngũ lao động hằng ngày“. Bà cũng đánh giá cao việc toàn bộ nhân viên tại đây đang học nói thơ Vân Tiên. “Đó là cách yêu quê hương rất cụ thể – không phải qua bài diễn văn dài, mà bằng việc đưa giá trị văn hóa vào trường học và cộng đồng. Rượu Phú Lễ đã kết nối sản xuất – dịch vụ – văn hóa – môi trường – giáo dục theo cách tự nhiên, không gượng ép, nhưng hiệu quả rất rõ rệt – đó là điều khiến tôi thật sự khâm phục,” bà Hạnh nói.

Chị Đinh Thị Hạnh Tâm – nhà sáng lập thương hiệu Coboté, tham gia đoàn Company Tour, chia sẻ hai điều xúc động khi chị trở lại nơi đây. (Chị Hạnh Tâm vốn là nhân viên cũ của Rượu Phú Lễ, sau khi du học Pháp ngành công nghệ thực phẩm, chị đã về Rượu Phú Lễ làm việc một thời gian). Thứ nhất, đó là việc công ty không chỉ chuẩn hóa quy trình nấu rượu cho bà con mà còn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho bà con. “Tức là bà con có lương, có bảo hiểm mà vẫn tự do tự tại sống cuộc sống của riêng mình. Điều này thật ý nghĩa” – chị Hạnh Tâm nói.

“Điều thứ hai khiến xúc động là tôi thấy nhìn anh Bé Ba, người quản lý chất lượng, người dẫn đàn tham quan nhà máy hôm nay. Tôi còn nhớ khi mình làm ở đây anh Bé Ba rụt rè thế nào. Tôi không bao giờ nghĩ một ngày anh ấy có thể cầm micro dẫn đoàn nói chuyện một cách đầy tự tin như vậy. Đây là minh chứng cho việc phát triển con người của công ty. Không cần phải lên Sài Gòn, không cần phải đi đâu xa, ngay chính nơi đây, trên quê hương mình, công ty vẫn có thể giúp cho nhân viên mình phát triển, đó là điều vô cùng đáng khâm phục” – chị Hạnh Tâm nói tiếp.

Cũng theo chị Hạnh Tâm, với hiểu biết của mình thì Rượu Phú Lễ đã chọn làm việc không phải khó mà cực kỳ khó (minh chứng là cả nước có 1.400 làng nghề nấu rượu thì chỉ duy nhất có Phú Lễ có mô hình hợp tác người dân và công ty cùng làm) khi lựa chọn hợp tác với bà con nấu rượu nguyên liệu thay vì tự sản xuất rượu nguyên liệu để nấu. “Tôi biết nếu công ty tự làm thì dễ hơn nhiều, nhưng công ty vẫn lựa chọn hợp tác với bà con để giữ nghề truyền thống thì quả thật phải có một tâm huyết rất lớn” – chị Hạnh Tâm nhận định.

Men nấu rượu theo bài hồ men truyền thống với 36 vị thuốc nam, bắc. Ảnh: Nguyễn Đắc Kiên.Nồi nấu và quy trình cũng được công ty chuẩn hóa và tập huấn kỹ càng cho bà con. Ảnh: Nguyễn Đắc Kiên.Công ty có đội xe riêng để trở khách tham quan đi từ khu nghỉ dưỡng tới tham quan, trải nghiệm rượu tại các hộ dân. Ảnh: Nguyễn Đắc Kiên.
Hỏi bà Trúc: “Làm việc với bà con có khó không, có khi nào thấy nản không?” Bà nói: “Khó. Nhiều khi rất khó, nhưng nản thì không. Khi mình nghĩ đó là việc phải làm, điều tự nhiên phải làm thì không có gì nản cả”.

Điều tự nhiên mà bà Trúc đó có phải chính là thời gian, là tâm huyết, là tình yêu mà bà Trúc, ông Thuy và tất cả những người ở hệ sinh thái “Cuộc sống mới” dành cho đất Phú Lễ, Ba Tri, như vị hoàng tử bé trong truyện của Saint-Exupéry đã dành cho bông hồng của mình?

Một ngày ở Ba Tri quả thực là chưa đủ. Chúng tôi còn lỡ hẹn với Đình Phú Lễ Ba Tri, Lăng Võ Trường Toản, với khu tưởng niệm Nguyễn Đình Chiểu. Hẹn Ba Tri ngày tái ngộ!

Company Tour là một phần của chương trình “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” giai đoạn 2025–2026 của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, Trung tâm BSA, BSAS, nhằm kết nối doanh nghiệp, trường đại học, nông dân và truyền thông để thúc đẩy các mô hình kinh doanh bền vững. Trước Ba Tri, chương trình đã đến nhiều mô hình xanh tiêu biểu như Vina T&T, Duy Tân Recycling, Trà Tâm Lan hay Tafuco, song song với chuỗi Uni Tour tại nhiều trường đại học nhằm xây dựng mạng lưới R&D và đào tạo nhân lực cho doanh nghiệp.