– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Tôi từng đứng rất lâu nhìn một chiếc container rời khỏi nhà máy. Bên trong là những dụng cụ cầm tay được sản xuất tại Việt Nam, chuẩn bị đến với những người thợ ở một thị trường cách chúng tôi nửa vòng Trái Đất.
Chiếc container dần khuất khỏi tầm mắt, nhưng một câu hỏi vẫn ở lại trong tôi:
Vì sao người Việt có thể làm ra những sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, nhưng nhiều người trong chúng ta vẫn mặc định hàng ngoại mới là lựa chọn tốt hơn?
Có lẽ câu trả lời không bắt đầu từ nhà máy. Nó bắt đầu từ tuổi thơ của tôi.
Tôi sinh năm 2000. Trong ký ức của tôi luôn tồn tại một ranh giới rất rõ. Những món đồ công nghệ như tivi, xe máy hay máy chơi game gần như mặc định là hàng ngoại. Chúng đại diện cho sự hiện đại, đắt tiền và đáng mơ ước.
Còn hàng Việt lại hiện diện trong những điều bình dị nhất. Chai nước mắm trên bàn ăn. Chiếc bàn gỗ đã cũ. Cái tủ của mẹ. Và những gói mì chua cay Ba Miền nằm gọn trong góc bếp.
Nhà tôi ngày ấy không khá giả. Một gói mì có khi là bữa sáng, có khi là bữa tối, có khi chỉ đơn giản là món quà của một đứa trẻ. Tôi vẫn nhớ cảm giác xé gói gia vị, mùi thơm bốc lên từ tô mì còn nóng rồi vừa ăn vừa xuýt xoa vì cay. Trong thế giới của một đứa bé sáu tuổi, gói mì ấy chính là vua của mọi món ngon.
Hai mươi năm trôi qua. Tôi đã đi nhiều nơi hơn. Ăn nhiều món ngon hơn. Có những tô mì có giá bằng cả một thùng mì Ba Miền ngày ấy. Nhưng kỳ lạ là…
Không có hương vị nào khiến tôi nhớ lâu bằng gói mì của tuổi thơ. Không phải vì nó ngon nhất. Mà vì không nơi nào có thể bán cho tôi những ký ức đi kèm với nó. Không nơi nào bán hình ảnh mẹ tất bật trong căn bếp nhỏ. Không nơi nào bán những buổi sáng cả nhà ăn vội để kịp đi học, đi làm. Không nơi nào bán cảm giác hạnh phúc rất giản dị của một đứa trẻ.
Đến một lúc nào đó, tôi mới hiểu. Một sản phẩm không sống mãi trong lòng người ta vì nó đắt tiền. Cũng không phải vì nó đến từ một quốc gia phát triển hơn. Nó sống mãi vì đã từng xuất hiện đúng lúc trong cuộc đời của một ai đó. Có lẽ chính gói mì ấy đã âm thầm dạy tôi một bài học mà rất nhiều năm sau tôi mới gọi tên được.
Một sản phẩm không cần trở thành tốt nhất thế giới. Nó chỉ cần trở thành một phần cuộc sống của ai đó.
Từ đó, tôi không còn nhìn mọi thứ bằng câu hỏi: “Cái nào đắt hơn?”
Hay: “Cái nào đến từ nước ngoài?”
Tôi bắt đầu hỏi: “Cái nào thật sự phù hợp?”
Sau này nhìn lại, tôi mới nhận ra bài học ấy không chỉ thay đổi cách tôi lựa chọn sản phẩm. Nó còn thay đổi cách tôi làm nghề. Khi bước vào ngành chất lượng, mỗi ngày tôi đều làm việc với bản vẽ, tiêu chuẩn và những con số. Nhưng điều đầu tiên tôi nghĩ đến lại không phải là những con số ấy.
Tôi luôn tự hỏi: Nếu người cầm sản phẩm này là mẹ mình thì sao?
Nếu là ba mình. Nếu là một người đã dành dụm nhiều tháng để mua nó. Liệu mình có thật sự yên tâm để sản phẩm này rời khỏi nhà máy?
Có lẽ vì thế mà tôi luôn khó tính với những lỗi rất nhỏ. Không phải vì tôi cầu toàn. Mà vì tôi hiểu rằng… Đằng sau mỗi sản phẩm luôn là một con người. Có người dùng nó mỗi ngày để kiếm sống. Có người đặt niềm tin vào nó mà không hề biết ai là người đã làm ra.
Ngày nhỏ, một gói mì đã mang đến cho tôi cảm giác được quan tâm, được lấp đầy một chiếc bụng đói và một tuổi thơ giản dị. Hôm nay, tôi chỉ mong những sản phẩm mình góp phần tạo ra cũng có thể mang đến cảm giác ấy cho một ai đó.
Có thể họ sẽ không bao giờ biết tên tôi. Có thể họ sẽ không bao giờ biết có một kỹ sư chất lượng đã từng giữ lại một sản phẩm chỉ vì một lỗi rất nhỏ. Nhưng nếu nhiều năm sau, họ vẫn nhớ về sản phẩm ấy bằng một nụ cười. Nếu họ vẫn tin tưởng lựa chọn thương hiệu ấy thêm một lần nữa. Thì với tôi, đó mới là ý nghĩa lớn nhất của công việc mình đang làm.
Từ ngày đó, tôi không còn nghĩ công việc của mình là kiểm tra chất lượng. Tôi nghĩ mình đang bảo vệ một trải nghiệm. Một niềm tin. Và biết đâu, là một ký ức đẹp của một con người nào đó. Chính vì vậy, khi nhìn Hàng Việt hôm nay, tôi không còn đặt câu hỏi: “Liệu chúng ta có làm được như nước ngoài không?”
Tôi nghĩ câu hỏi đúng hơn là: “Chúng ta có hiểu người Việt hơn bất kỳ ai không?”
Người Việt hiểu khí hậu Việt Nam. Hiểu căn bếp Việt Nam. Hiểu những buổi sáng vội vàng. Hiểu một gia đình mong muốn điều gì ở một sản phẩm họ dùng mỗi ngày. Đó là điều mà không công nghệ nào có thể thay thế.
Nếu được gửi một lời nhắn đến các doanh nghiệp Việt, tôi sẽ không nói rằng hãy cố gắng đánh bại những thương hiệu lớn trên thế giới. Tôi chỉ mong chúng ta đủ tự tin để tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn của riêng mình. Đừng cố trở thành một phiên bản rẻ hơn của ai khác. Hãy tạo ra một sản phẩm mà người ta nhớ đến không phải vì giá của nó, mà vì giá trị của nó. Một sản phẩm mà nhiều năm sau, khi nhắc lại, họ vẫn mỉm cười.
Giống như cách tôi vẫn nhớ về gói mì Ba Miền của tuổi thơ. Tôi vẫn nhớ chiếc container rời khỏi nhà máy ngày hôm ấy. Nó mang theo những sản phẩm được tạo ra bởi trí tuệ, trách nhiệm và đôi bàn tay của người Việt đến với thế giới.
Nhưng điều tôi mong chờ hơn cả không phải là có thêm nhiều container rời cảng. Mà là ngày những sản phẩm ấy quay trở lại trong chính sự lựa chọn của người Việt. Không vì chúng là hàng Việt. Mà vì chúng xứng đáng.
Bởi đến cuối cùng, tôi tin rằng ngày Hàng Việt thật sự chiến thắng sẽ không phải là ngày chúng ta cần nhắc nhau: “Hãy ưu tiên dùng Hàng Việt”. Đó sẽ là ngày người Việt tự nhiên lựa chọn Hàng Việt. Không vì lòng yêu nước. Không vì giá rẻ. Mà vì nhiều năm sau, khi nhìn lại, họ vẫn nhớ về sản phẩm ấy bằng một nụ cười.
Giống như cách tôi vẫn nhớ về gói mì Ba Miền của tuổi thơ mình.
TÁC GIẢ: NGUYỄN THỊ CẨM TÚ
Sinh năm: 2000