Nhà khoa học “xin được đi cùng” doanh nghiệp trên hành trình xanh hóa

Trong khuôn khổ Uni Tour “Khoa học ứng dụng cho doanh nghiệp xanh Việt Nam” tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên – ĐHQG-HCM, do Hiệp hội DN HVNCLC tổ chức sáng nay 21/11, bên cạnh câu chuyện truyền cảm hứng từ TS Huỳnh Kỳ Trân đến từ Thorakao (https://bsamedia.vn/tai-sao-thorakao-phai-ban-my-pham-gia-thap/), phần trao đổi của PGS.TS Ngô Đại Nghiệp – Trưởng phòng Đối ngoại và TS Lê Tự Thành – Trưởng khoa Môi trường đã đi rất thẳng và thực vào trọng tâm:

Khoa học ở trường đại học chỉ thực sự “sống” khi được đi cùng doanh nghiệp, đi đến nhà máy, đến dây chuyền sản xuất.

Cả hai thầy đều nhìn nhận, nếu không có phía doanh nghiệp đặt hàng, chia sẻ dữ liệu, chấp nhận rủi ro và cùng đầu tư, thì rất nhiều kết quả nghiên cứu chỉ dừng lại ở… nghiên cứu.

👉 “Nhà khoa học không thể ngồi chờ doanh nghiệp đến gõ cửa”

PGS.TS Ngô Đại Nghiệp, Trưởng phòng Đối ngoại, nguyên Phó khoa Sinh học, cho thấy một “góc nhìn ngược”: Không chỉ doanh nghiệp, mà bản thân nhà khoa học cũng phải thay đổi cách tiếp cận nếu muốn đồng hành cùng nhau.

PGS.TS Nghiệp cho biết mình xuất thân từ “dân” Sinh hóa – Hóa sinh, làm việc ở giao điểm giữa sinh học và công nghệ. Nhiều năm qua, thầy đã tư vấn, đồng hành với một số doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có các dự án R&D sản phẩm thực phẩm – dinh dưỡng.

Một trong những ví dụ thầy nhắc lại là sản phẩm yến ăn liền, ra thị trường từ năm 2016:

“Từ nền tảng nghiên cứu cơ bản ở trường, chúng tôi đã tham gia cùng doanh nghiệp làm R&D cho sản phẩm yến ăn liền. Đến nay, sản phẩm vẫn tồn tại trên thị trường, và tôi giữ bản quyền giải pháp. Câu chuyện đó cho thấy, Trường Tự nhiên không chỉ làm nghiên cứu cơ bản, mà đã có nhiều thầy cô đưa được kết quả nghiên cứu ra ứng dụng.”

Tuy vậy, theo thầy, vẫn còn khoảng trống lớn:

– Nhiều doanh nghiệp “rất cần mà không biết cách nào đặt đầu đề” cho đúng, không biết phải nói với nhà khoa học thế nào.

– Nhiều nhóm nghiên cứu đi rất sâu, rất bài bản, nhưng lại thiếu cầu nối để hiểu được chiến lược, tốc độ, áp lực thị trường của doanh nghiệp.

“Nhà khoa học nghiên cứu đến đâu là tường tận đến đó, nhưng doanh nghiệp thì cần nhanh, cần kịp mùa, kịp thị trường. Nếu không hiểu được áp lực của nhau, sẽ rất khó đi chung một chỗ” – PGS.TS Nghiệp nói.

Lời mời: “Đưa bài toán đến, chúng tôi sẽ kết nối đúng người”

Từ những trải nghiệm làm việc với doanh nghiệp, PGS.TS Ngô Đại Nghiệp gửi một thông điệp khá rõ đến cộng đồng doanh nghiệp:

“Nếu doanh nghiệp khó đưa nhu cầu một cách rộng rãi, có thể liên hệ qua Phòng Đối ngoại, chúng tôi sẽ kết nối trực tiếp đến từng thầy cô phù hợp để trao đổi chi tiết.”

Thầy nhấn mạnh ba điểm:

– Trường có sẵn đội ngũ nghiên cứu liên ngành: sinh học, sinh hóa, công nghệ sinh học, môi trường, vật liệu… đủ khả năng tiếp cận các bài toán về nguyên liệu tự nhiên, bảo quản, sản phẩm xanh.

– Khi sản phẩm có hàm lượng tự nhiên cao, câu chuyện bảo quản, hạn sử dụng, ổn định chất lượng là rất phức tạp. Do đó, sự vào cuộc của nhà khoa học là cần thiết, để “giải từng nút kỹ thuật” cho doanh nghiệp.

– Nhà trường sẵn sàng đóng vai trò “hub kết nối”, giúp doanh nghiệp đến thẳng đúng nhóm nghiên cứu, rút ngắn thời gian dò dẫm.

“Khi đưa hàm lượng hợp chất tự nhiên vào sản phẩm càng cao, hạn sử dụng thường càng ngắn. Muốn sản phẩm tồn tại được trên thị trường, nhất là với những dòng ‘xanh – sạch’, không thể thiếu các giải pháp kỹ thuật. Đó là chỗ mà nhà khoa học có thể – và nên – làm cùng doanh nghiệp” – thầy nói.

Về sinh viên, thầy Nghiệp cho biết: Sinh viên ĐH Khoa học Tự nhiên được rèn khả năng tự học, học suốt đời như một chuẩn đầu ra quan trọng. Nhà trường cũng đưa đạo đức nghề nghiệp vào các học phần, để nhắc sinh viên rằng khoa học không chỉ là tri thức, mà còn là trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng.

👉 Kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội: Bài toán không thể để doanh nghiệp tự xoay

Ở góc độ môi trường, TS Lê Tự Thành, Trưởng khoa Môi Trường nhìn nhận chủ đề “khoa học ứng dụng cho doanh nghiệp xanh Việt Nam” gắn chặt với những khái niệm mà khoa Môi trường đang theo đuổi: chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, quản lý tài nguyên.

Thầy phân tích: Mọi tiện nghi, sung túc của con người đều rút từ tài nguyên, năng lượng của môi trường.

Quá trình sản xuất – tiêu dùng tất yếu phát sinh chất thải, và sau cùng, mọi thứ lại quay về môi trường.

Kinh tế tuần hoàn ra đời để giảm bớt lượng “lấy mới”, tăng tối đa “thu hồi – tái sử dụng”, nhưng bài toán kinh tế không hề đơn giản.

Có những trường hợp, nếu chỉ tính thuần chi phí trước mắt, mua nguyên liệu mới rẻ hơn tái chế, hoặc “mua nước sản xuất còn rẻ hơn tái sử dụng nước thải đã xử lý”. Những lúc như vậy, doanh nghiệp đứng giữa hai lựa chọn: lợi nhuận ngắn hạn và trách nhiệm dài hạn với môi trường.

“Bài toán nằm ở trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Nếu ai cũng suy nghĩ như TS Huỳnh Kỳ Trân – “kiếm” vừa đủ, phần còn lại trả lại cho môi trường – thì thế giới này tốt hơn rất nhiều” – TS Thành nói.

Từ phía nhà trường, thầy cho biết khoa Môi trường đang xem lại chương trình đào tạo để gắn sát hơn với các bài toán tài nguyên – môi trường ngoài đời sống, và rất cần doanh nghiệp.

“Sinh viên không chỉ cần kiến thức chuyên sâu, mà cần hiểu bài toán thật của doanh nghiệp. Muốn vậy, chúng tôi rất cần sự chia sẻ, hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp” – thầy nói.

——————-

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh trở thành yêu cầu của thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu, Uni Tour “Công trình Xanh – Tiêu dùng Xanh” thứ 3 vừa diễn ra ngày 21/11/2025 tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên (ĐH KHTN) – ĐHQG-HCM. Chương trình do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (DN HVNCLC) tổ chức với sự tham gia vận hành và đồng hành của Trung tâm BSA, BSAS – Chương trình Chuẩn hội nhập, Duy Tan Recycling.

Chủ đề chính của Uni Tour đến ĐH KHTN là “Khoa học ứng dụng cho doanh nghiệp xanh Việt Nam”, với mục tiêu kết nối nghiên cứu – phát triển (R&D) giữa doanh nghiệp và đội ngũ khoa học trong các lĩnh vực hóa học, sinh học, thực phẩm, môi trường… và công nghệ vật liệu. Chương trình có sự tham dự của gần 100 đại biểu, trong đó có lãnh đạo Nhà trường, đại diện các khoa, giảng viên, sinh viên, doanh nghiệp HVNCLC, doanh nghiệp khởi nghiệp xanh… và hơn 40 phóng viên báo đài.

Trước đó, Uni Tour đã diễn ra tại Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG-HCM và Đại học Quốc tế Miền Đông