– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Trong ký ức của tôi, Vinamilk không bắt đầu bằng một bảng xếp hạng quốc tế hay một chiến lược phát triển bền vững. Vinamilk bắt đầu bằng tiếng mẹ nhắc: “Nhớ uống sữa trước khi vào lớp”, bằng chiếc hộp nhỏ nằm cạnh quyển vở trong cặp, đôi khi bị tôi uống vội trong giờ ra chơi. Khi ấy, tôi không nghĩ mình đang dùng “hàng Việt”. Tôi chỉ nghĩ đó là một phần rất bình thường của tuổi thơ.
Nhiều năm sau, tôi đọc tin Vinamilk giành năm giải thưởng tại World Dairy Innovation Awards 2026 ở Barcelona, từ sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ em, người lớn tuổi đến sữa tươi, kem và thiết kế bao bì. Trong số 17 đề cử vào vòng chung kết, năm sản phẩm của Vinamilk được vinh danh. Ông Richard Hall, Chủ tịch Global Dairy Congress và World Dairy Innovation Awards, đánh giá đây là thành tích chưa từng có khi một doanh nghiệp giành tới năm giải trong cùng một kỳ.
Bất chợt, chiếc hộp sữa quen thuộc trong ký ức của tôi được đặt trong một khung hình khác: không chỉ hiện diện trong ký ức của tôi, mà đang được gọi tên giữa những thương hiệu sữa của thế giới.
Tôi tự hào, nhưng không chỉ vì một thương hiệu Việt vừa nhận nhiều cúp. Điều khiến tôi suy nghĩ sâu hơn là Vinamilk đã đi từ những sản phẩm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cơ bản đến những sản phẩm ngày càng được phát triển theo từng nhóm tuổi, nhu cầu dinh dưỡng và lối sống. Một thương hiệu gần tròn nửa thế kỷ vẫn có thể làm ra sản phẩm đủ mới để được quốc tế công nhận. Với tôi, đó mới là điều đáng kể bởi họ không dừng lại ở lợi thế của một thương hiệu lâu năm, mà tiếp tục thay đổi để hiện diện trong lựa chọn của những thế hệ tiêu dùng mới.
Vinamilk là một trường hợp đặc biệt trong mắt người trẻ. Trong cảm nhận của tôi, với thế hệ cha mẹ mình, thương hiệu này gắn với sự tin cậy, phổ biến và cảm giác “mua là yên tâm”. Nhưng với nhiều người trẻ, đặc biệt là thế hệ sinh từ năm 2000 trở đi, câu hỏi hôm nay không chỉ là sản phẩm có quen thuộc hay không.
Tôi và nhiều người trẻ muốn biết nguyên liệu đến từ đâu, thành phần có phù hợp với mình không, bao bì sau khi dùng sẽ đi đâu, doanh nghiệp đang giảm phát thải như thế nào và những cam kết xanh ấy được thực hiện ra sao trong thực tế. Chúng tôi cũng dễ bị thu hút bởi thương hiệu mới, thiết kế mới và trải nghiệm mới. Vì thế, tình cảm dành cho một thương hiệu lâu đời không tự động biến thành quyết định mua hàng.
Lợi thế của Vinamilk là sự hiện diện bền bỉ trong đời sống của nhiều thế hệ. Nhưng với người tiêu dùng trẻ, sự quen thuộc ấy sẽ càng có giá trị khi tiếp tục được bồi đắp bằng những sản phẩm, trải nghiệm và cách tương tác phù hợp với nhu cầu mới.
Những thay đổi của Vinamilk trong những năm gần đây cũng cho thấy sự chuyển động theo hướng này. Doanh nghiệp không chỉ làm mới sản phẩm và hình ảnh mà còn ngày càng được đặt trong những hệ quy chiếu của thị trường khu vực. Từ lần đầu nằm trong nhóm 150 doanh nghiệp dẫn đầu Fortune Southeast Asia 500 năm 2024, Vinamilk đã liên tiếp góp mặt và tiếp tục là đại diện của ngành sữa Việt Nam trong danh sách năm 2026. Điều đáng chú ý ở cột mốc này là một doanh nghiệp Việt đã liên tục hiện diện trong bảng xếp hạng quy mô doanh thu của những doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Nhưng một thương hiệu lớn hôm nay không thể chỉ lớn về doanh thu. Người trẻ như tôi còn nhìn vào cách doanh nghiệp đối xử với tương lai.
Chương trình Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero đặt ra lộ trình giảm 15% phát thải khí nhà kính vào năm 2027, giảm 55% vào năm 2035, hướng đến phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Chương trình được triển khai trên bốn hướng gồm nông nghiệp bền vững, sản xuất xanh, logistics thân thiện với môi trường và tiêu dùng bền vững. Tôi đánh giá cao việc mục tiêu được chia thành các mốc cụ thể, bởi “xanh” chỉ có ý nghĩa khi có thể đo lường, kiểm chứng và chịu trách nhiệm.
Dù vậy, từ góc nhìn của một người tiêu dùng trẻ, tôi nghĩ vẫn còn dư địa để những chiến lược lớn ấy đến gần hơn với người mua trên từng sản phẩm. Những con số về phát thải, năng lượng tái tạo hay kinh tế tuần hoàn có thể rất ấn tượng trong một báo cáo, nhưng sẽ còn xa lạ nếu người tiêu dùng không thấy chúng liên quan trực tiếp đến lựa chọn hằng ngày của mình.
Nếu được hiến kế từ góc nhìn của một người tiêu dùng trẻ, tôi mong Vinamilk có thể tiến thêm một bước với “Hộ chiếu xanh cho mỗi sản phẩm”.
Chỉ bằng một mã QR trên bao bì, người dùng có thể tiếp cận tại một nơi những thông tin doanh nghiệp có thể công bố về nguồn gốc nguyên liệu, nơi sản xuất, dinh dưỡng, các chỉ số môi trường và hướng dẫn phân loại bao bì sau sử dụng.
Mã này cũng có thể kết nối với các chương trình, điểm thu gom tại trường học, trường đại học, siêu thị và cửa hàng tiện lợi. Khi hoàn trả bao bì, người dùng có thể nhận điểm để đổi cây xanh, đóng góp học bổng dinh dưỡng hoặc tặng sữa cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Điểm tôi kỳ vọng ở “Hộ chiếu xanh” không chỉ là tạo thêm một tính năng số, mà là tập hợp những thông tin và hoạt động còn nằm ở nhiều kênh khác nhau vào một cửa sổ dễ tiếp cận trên từng sản phẩm. Qua đó, người tiêu dùng dễ tiếp cận và hiểu thông tin hơn, còn bao bì có thêm cơ hội quay lại chuỗi tái chế. Quan trọng nhất, nó trao cho người trẻ một vai trò. Chúng tôi không chỉ mua hàng Việt, mà cùng tham gia làm cho hàng Việt tốt hơn.
Đó cũng là cách một thương hiệu lâu đời có thể trò chuyện với thế hệ mới. Người trẻ hôm nay có rất nhiều nguồn thông tin, nhưng điều họ cần là những thông tin đáng tin cậy, dễ hiểu và có khả năng dẫn đến hành động. Không chỉ nói rằng một sản phẩm thân thiện với môi trường, doanh nghiệp cần giúp người tiêu dùng thấy sản phẩm thân thiện như thế nào, đã giảm được điều gì và người mua có thể đóng góp ra sao.
Một thương hiệu Việt xứng đáng được chọn khi sản phẩm đủ tốt, thiết kế đủ hấp dẫn, giá trị đủ rõ ràng và cách kinh doanh đủ có trách nhiệm. Với người trẻ, niềm tự hào bền vững nhất là ở việc họ chủ động chọn một sản phẩm Việt vì tin rằng đó là lựa chọn tốt.
Bây giờ, khi nhìn một hộp sữa Vinamilk, tôi vẫn nhớ những năm tháng tuổi thơ đã lớn lên cùng nó. Nhưng ký ức ấy hôm nay đi cùng một kỳ vọng khác: Một thương hiệu Việt lâu năm phải tiếp tục đổi mới, minh bạch và có trách nhiệm nếu muốn chinh phục những thế hệ tiêu dùng mới.
Những giải thưởng hay bảng xếp hạng quốc tế là sự ghi nhận đáng giá. Nhưng với tôi, thành công ý nghĩa hơn cả vẫn là khi một sản phẩm Việt được người trẻ lựa chọn bằng chính niềm tin vào chất lượng, giá trị và cách thương hiệu ứng xử với cộng đồng.
