Chiều 8/4, tại Hà Nội, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) tổ chức Hội thảo “Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao – Tự hào và tiếp nối” & “Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – 2026”.
Đây là sự kiện tiếp nối Lễ công bố HVNCLC 2026 vừa diễn ra tại TP.HCM, mở đầu cho chuỗi hoạt động trong “Năm HVNCLC 2026” hướng đến Lễ kỷ niệm 30 năm hình thành chương trình.
Tham dự Hội thảo có các vị khách như ông Lê Minh Hoan – nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; TS Nguyễn Quân; chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan; GS Trần Văn Thọ, cùng đông đảo doanh nghiệp HVNCLC khu vực phía Bắc, các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp Khởi nghiệp xanh và phóng viên các cơ quan báo, đài.
Phát biểu mở đầu sự kiện, TS Nguyễn Quân, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện là Chủ tịch Hội đồng chuyên gia chương trình HVNCLC – Chuẩn hội nhập, đã nhấn mạnh vai trò ngày càng rõ của kinh tế tư nhân, của doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, và đánh giá cao hành trình 30 năm của chương trình HVNCLC.
✨ Xin nói thêm: TS Nguyễn Quân – thời gian ông làm lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ – trong các năm 2010 – 2013 đã ký kết kết nhiều văn bản hợp tác cùng Hiệp hội DN HVNCLC – về thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Nhờ nền móng đó mà chương trình đã chứng kiến hàng loạt sáng kiến và máy móc, thiết bị của chính nông dân từ ĐBSCL mang ra Hà Nội tham gia triển lãm
Phát biểu tại hội thảo, TS Nguyễn Quân bắt đầu từ một bối cảnh trong hành trình phát triển đất nước: sự thay đổi trong nhận thức đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân qua nhiều thập niên đổi mới. Theo ông, từ chỗ chưa thực sự thừa nhận đầy đủ vai trò của doanh nghiệp tư nhân, đến nay, tư duy quản lý đã có bước chuyển rõ rệt.
Ông nhắc lại quá trình hình thành Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp tư nhân rồi hợp nhất thành Luật Doanh nghiệp như một mốc quan trọng, đưa khu vực doanh nghiệp tư nhân về đúng vị trí của mình trong nền kinh tế.
“Gần đây nhất, Bộ Chính trị đã có Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và nghị quyết này khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế,” ông nói.
Theo TS Nguyễn Quân, cùng với Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đây là hai nghị quyết mang tính trụ cột đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân.
Từ đó, TS Nguyễn Quân cho rằng trong thời đại hiện nay, không có doanh nghiệp nông nghiệp hay công nghiệp nào có thể phát triển nếu không ứng dụng những thành tựu công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh. Công nghệ, theo ông, không còn là lựa chọn bổ sung, mà là điều kiện để tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả và tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
“Chắc chắn là doanh nghiệp nông nghiệp sẽ khó phát triển nếu như không ứng dụng những sản phẩm công nghệ mới nhất, các công nghệ sản xuất tiên tiến vào sản xuất kinh doanh,” ông nhấn mạnh.
Từ câu chuyện chính sách, ông quay lại lý giải vì sao Bộ Khoa học và Công nghệ khi đó đã lựa chọn cách tiếp cận lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ.
Ông cho biết, năm 2010, Bộ đã xây dựng Chương trình đổi mới công nghệ quốc gia với tinh thần cốt lõi là mọi nghiên cứu ứng dụng phải xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp và của thị trường, chứ không chỉ khởi đi từ các viện, trường. Đến năm 2011, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình này; tiếp đó là việc thành lập Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia để hỗ trợ các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khoa học công nghệ, trong việc đổi mới công nghệ và sáng tạo sản phẩm mới.
Tuy vậy, theo TS Nguyễn Quân, quá trình đó không hề dễ dàng. Ông kể, chính những người làm chính sách khoa học công nghệ cũng từng phải vượt qua không ít rào cản trong nhận thức và cơ chế. “Rất nhiều người tranh luận với chúng tôi là tại sao ngân sách nhà nước lại phải đi tài trợ cho khu vực tư nhân,” ông nhớ lại. Và câu trả lời, theo ông, rất rõ: ngân sách nhà nước được hình thành từ đóng góp của toàn xã hội, trong đó doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, đóng góp ngày càng lớn, nên việc quay lại hỗ trợ khu vực này là điều hợp lý.
Chính từ nền tảng tư duy đó, TS Nguyễn Quân đánh giá cao vai trò của Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC như một mô hình đi trước trong việc khẳng định vị trí trung tâm của doanh nghiệp. Theo ông, giới làm khoa học công nghệ nhìn thấy ở HVNCLC một tiền đề rất quan trọng. “Nếu không dựa vào doanh nghiệp, không nghiên cứu theo đặt hàng của doanh nghiệp, không coi doanh nghiệp là địa chỉ ứng dụng kết quả nghiên cứu, thì các viện, các nhà khoa học sẽ không thể phát triển trí tuệ của mình để phục vụ xã hội một cách thiết thực,” ông nói.
Ở phần tiếp theo, TS Nguyễn Quân dành nhiều thời gian nhìn lại hành trình 30 năm của chương trình HVNCLC. Ông cho rằng, đến thời điểm này, HVNCLC đã trở thành “một thương hiệu rất đáng tin cậy và rất đáng trân trọng”, không chỉ với doanh nghiệp phía Nam mà cả với doanh nghiệp khu vực phía Bắc.
Bản thân ông, qua nhiều lần tham dự các sự kiện của Hiệp hội, đã có dịp tiếp cận với nhiều doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp, những đơn vị có thể bắt đầu từ sản phẩm còn đơn giản, còn sơ khai, nhưng ẩn chứa tiềm năng phát triển lớn.
Ông dẫn lại những con số để cho thấy quy mô và sức bền của chương trình: hơn 15.000 lượt doanh nghiệp đã được lấy ý kiến người tiêu dùng thông qua bình chọn; hơn 1.700 lượt doanh nghiệp được cấp chứng nhận qua hành trình 30 năm; riêng năm nay – 2026 có 581 doanh nghiệp đạt danh hiệu. Đặc biệt, theo ông, có 28 doanh nghiệp đã 30 năm liên tục đạt HVNCLC.
Với TS Nguyễn Quân, đây không đơn thuần là thành tích về số lượng, mà phản ánh một quá trình bền bỉ giữ chất lượng, giữ niềm tin thị trường suốt nhiều năm.
Một nội dung được ông nhấn mạnh là bước phát triển mới của chương trình HVNCLC trong những năm gần đây: từ danh hiệu do người tiêu dùng bình chọn đến việc xây dựng bộ tiêu chí HVNCLC – Chuẩn hội nhập.
Đây cũng là lĩnh vực ông trực tiếp tham gia với vai trò Chủ tịch Hội đồng chuyên gia. Theo ông, trước đây, HVNCLC chủ yếu mang tính “định tính”, dựa vào sự ghi nhận của người tiêu dùng. Nhưng trong bối cảnh hội nhập, chừng đó là chưa đủ. Doanh nghiệp Việt không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn phải cạnh tranh ở các thị trường quốc tế, nơi tiêu chuẩn cao hơn và khắt khe hơn nhiều.
“Bây giờ, với xu hướng hội nhập quốc tế, các doanh nghiệp của chúng ta không chỉ cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước mà còn phải cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Hàng hóa Việt Nam phải ra thị trường quốc tế, đáp ứng những tiêu chuẩn vô cùng khắt khe của các nước phát triển,” ông nói.
Theo TS Nguyễn Quân, đó là lý do phải xây dựng một chuẩn cao hơn – chuẩn hội nhập. Ông cho biết, trong gần 10 năm qua, đã có hơn 200 doanh nghiệp được công nhận là HVNCLC – Chuẩn hội nhập. Các doanh nghiệp này không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn quản lý như ISO mà còn đạt thêm nhiều chuẩn quốc tế khác.
Từ thực tế đó, ông cho rằng việc tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá là yêu cầu cần thiết trong thời gian tới, để hỗ trợ doanh nghiệp đi ra thị trường quốc tế và để “thế giới nhìn nhận về giá trị của hàng Việt Nam”, như cách ông dẫn lại tinh thần phát biểu của Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan.
Không chỉ nói về chứng nhận, TS Nguyễn Quân còn nhắc tới các hoạt động khác của hệ sinh thái HVNCLC như Phiên chợ Xanh Tử Tế, Khởi nghiệp Xanh và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Theo ông, đây là những hoạt động “rất lặng lẽ nhưng rất có giá trị”, bởi đã tạo cơ hội để doanh nghiệp cải thiện sản phẩm, mở rộng thị trường và tiếp cận người tiêu dùng bằng những chuẩn mực ngày càng cao hơn. Ông bày tỏ mong muốn tinh thần của HVNCLC sẽ tiếp tục lan tỏa rộng hơn, không chỉ ở một vài trung tâm kinh tế mà đến cả 34 tỉnh, thành trong cả nước, qua đó hỗ trợ thêm nhiều doanh nghiệp có sản phẩm mới, tốt hơn, an toàn hơn.
Khép lại phát biểu, TS Nguyễn Quân với tư các là người hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ đánh giá cao đối với đóng góp của Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC trong suốt 30 năm qua. Đồng thời, ông kỳ vọng Hiệp hội, Trung tâm BSA và Câu lạc bộ Doanh nghiệp Dẫn đầu (LBC) sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ, chuyển đổi số, phát triển thị trường, để đáp ứng tốt hơn những yêu cầu mới của đất nước, trong đó có mục tiêu tăng trưởng hai con số và mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
