– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Buổi sáng thứ bảy của tôi bắt đầu bằng một tiếng thở dài, trượt ra cùng lúc với vệt bọt kem đánh răng ngai ngái mùi khó chịu. Tôi khạc mạnh. Cảm giác hơi thô ráp của phần cán bằng gỗ nơi khóe môi khiến tôi hơi khó chịu.
Nhưng đó chưa phải điều khiến tôi bận tâm nhất. Khi xả nước, mắt tôi chạm phải những đốm đen li ti xuất hiện ở phần đáy cán. Đưa lên sát mũi, một mùi ẩm mốc đặc trưng lấn át cả mùi bạc hà. Những vệt mốc nhỏ. Cảm giác ẩm. Và thật sự lo ngại về vi khuẩn.
Đó là chiếc bàn chải từ vật liệu gỗ tự nhiên, sản phẩm được giới thiệu thân thiện với môi trường do doanh nghiệp Việt sản xuất, mà tôi từng hào hứng mua chưa đầy hai tuần trước.
Tôi bỏ nó vào thùng rác. Tiếng “cộc” vang lên giữa căn phòng tắm nhỏ. Khoảnh khắc nắp thùng rác khép lại, tôi bỗng thấy mình như vừa đánh mất một niềm tin. Một Gen Z vẫn thường chia sẻ về Zero Waste hay Support Local, cuối cùng lại quay về với chiếc bàn chải nhựa quen thuộc chỉ vì muốn yên tâm hơn khi sử dụng.
Cảm giác tiếc nuối xen lẫn chút băn khoăn vẫn còn ở đó.
Chiếc bàn chải ấy không phải là trường hợp duy nhất trong căn phòng tắm không cửa thông gió – nơi tôi đang trọ ở Hà Nội. Tháng trước, bánh xà phòng thủ công cũng nhanh chóng mềm đi, có lẽ do thời tiết nồm ẩm.
Bên ngoài, những chiếc ống hút làm từ cỏ tự nhiên trở nên mềm và khó sử dụng sau khi ngâm lâu trong ly cà phê đá.
Nhiều sản phẩm xanh của doanh nghiệp Việt Nam dành cho người trẻ được đầu tư khá chỉn chu về hình thức. Bao bì giấy tối giản, kiểu chữ mộc mạc, câu chuyện thương hiệu gắn với người nông dân, với môi trường và phát triển bền vững. Những giá trị ấy dễ tạo thiện cảm với thế hệ sinh sau năm 2000. Chúng tôi sẵn sàng trả thêm tiền để lựa chọn những sản phẩm phù hợp với lối sống xanh và do doanh nghiệp Việt tạo ra.
Nhưng, nhiều nhà sản xuất dường như quên mất một “tiểu tiết”: Thời tiết Việt Nam nóng ẩm, mưa nhiều, nhiều nơi độ ẩm không khí hiếm khi tụt dưới 80%.
Họ ứng dụng rất nhanh hình thức của những dòng sản phẩm thân thiện môi trường trên thế giới nhưng lại bỏ qua “tiểu tiết” đó. Một chiếc bàn chải gỗ nếu đặt trong phòng tắm ở một nước có khí hậu khô ráo, nó có thể khô cong chỉ sau vài giờ. Nhưng nếu đặt nó vào phòng tắm của một căn hộ chung cư hay xóm trọ sinh viên như chỗ tôi ở Hà Nội, nó có thể trở hành môi trường cho nấm mốc phát triển.
Mâu thuẫn của thế hệ chúng tôi nằm ở đó. Chúng tôi muốn lựa chọn hàng Việt, muốn sống xanh hơn, nhưng cũng mong sản phẩm mang lại sự tiện lợi và cảm giác an tâm trong quá trình sử dụng.
Những giá trị tích cực sẽ càng thuyết phục hơn khi đi cùng chất lượng và trải nghiệm thực tế. Đã qua rồi thời người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm chỉ vì tinh thần ủng hộ.
Nếu tôi là một người làm hàng Việt trong kỷ nguyên mới, tôi sẽ không chỉ kể một câu chuyện đẹp, mà còn tìm cách giải quyết những bất tiện rất cụ thể của người sử dụng: Tôi bán giải pháp thực tế!
Đổi mới sáng tạo không chỉ là tiếp cận các xu hướng quốc tế. Quan trọng hơn là hiểu điều kiện khí hậu, thói quen sinh hoạt và nhu cầu của người Việt để hoàn thiện sản phẩm.
Tại sao không nghiên cứu thêm một lớp phủ tự nhiên giúp phần thân gỗ hạn chế thấm ẩm? Tại sao không cải tiến quy trình xử lý để những chiếc ống hút từ cỏ bền hơn khi sử dụng với đồ uống lạnh? Hay thiết kế khay đựng xà phòng thoát nước tốt hơn cho điều kiện khí hậu nhiệt đới?
Hàng Việt muốn chinh phục thị trường quốc tế thì trước hết cũng cần chinh phục được những trải nghiệm rất đời thường của chính người tiêu dùng Việt. Với một chiếc bàn chải thân thiện với môi trường, ít nhất, nó phải “sống tốt” ngay trong căn phòng tắm ẩm nhiều, ít thoáng như khu trọ của tôi.
Chiếc bàn chải nhựa tôi vừa dùng sáng nay hoạt động đúng như chức năng của nó. Có thể nó chưa phải lựa chọn tối ưu về môi trường, nhưng nó mang lại cảm giác yên tâm khi sử dụng.
Tôi mong một ngày không xa, khi đứng trước quầy hàng, tôi sẽ chọn một sản phẩm xanh của Việt Nam không chỉ vì lời kêu gọi tiêu dùng có trách nhiệm, cũng không phải vì cảm giác áy náy với môi trường, mà đơn giản vì tôi tin vào chất lượng của nó trong chính điều kiện sống hằng ngày của mình.
Và khi đó, lựa chọn ấy sẽ đến một cách tự nhiên, không còn là sự đánh đổi giữa niềm tin và trải nghiệm.
—–
❝Sau 30 năm hình thành và phát triển của chương trình Hàng Việt Nam Chất lượng cao, kỳ vọng của người tiêu dùng cũng ngày càng cao hơn. Người trẻ hôm nay không chỉ quan tâm đến thông điệp, mà còn quan tâm đến từng trải nghiệm rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày!
