– BÀI THAM DỰ CUỘC THI VIẾT: HÀNG VIỆT TRONG MẮT NGƯỜI TRẺ
Năm 2005, tôi sinh ra ở miền Tây – Đồng bằng sông Cửu Long màu mỡ, nhiều tôm nhiều cá.
Năm lên bốn, thế giới của tôi là chiếc xuồng nhỏ của ông, có miếng lưới đánh cá, những rặng tre, hàng điên điển, đàn cò và con đê chưa bao giờ ngập quá đầu.
Năm lên sáu, tôi chuẩn bị học lớp một. Tháng chín là mùa nước nổi, nước ngập dưới chân, cá lội quanh nhà, tôi theo ông thả mồi bắt tôm cua đủ cả.
Năm lên mười, thế giới của tôi rộng lớn hơn. Cha dắt tôi qua những cánh đồng ngập hương lúa, có rơm rạ, bùn non, thấp thoáng bóng người khom lưng, đội nón lá, mặc áo tay dài. Thì ra cánh đồng sau nhà tôi luôn đầy màu sắc như thế.
Năm 12 tuổi, tôi nhận ra nghề làm nông quê mình đã khác. Tôi hỏi cha sao lâu rồi không còn mùa nước nữa? Cánh đồng trổ màu xanh thẳm, ngả vàng, rồi lại xanh thẳm. Lúa ba vụ được trồng ở nhiều nơi và quê mình cũng thế.
Nhưng đến năm 14 tuổi, đất cứ khô dần rồi nứt nẻ, xì phèn vàng quánh. Tôi thấy cánh đồng năm ấy u buồn lắm, u buồn qua hạt lúa và ánh mắt ông tôi.
Cũng trong thời gian ấy, tôi nghe người ta kháo nhau về những giống lúa dẻo thơm, sống được trên đất phèn mặn. Người ta cũng kể về một kỹ sư miền Tây đã cùng các cộng sự tạo ra chúng.
Đó là Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua, quê Sóc Trăng, người cùng các cộng sự đã đưa hạt gạo Việt “Go Global”. Tại cuộc thi World’s Best Rice năm 2019, ST25 được vinh danh là gạo ngon nhất thế giới. Bằng tình yêu và kỹ thuật, những giống lúa thích nghi với điều kiện phèn mặn, phù hợp với vùng đất miền Tây đã ra đời.
Nhờ đó, tôi chợt nhận ra, thứ bước ra thế giới đôi khi bắt đầu từ mảnh đất quê mình. Hàng Việt không ở đâu xa. Nó có thể là thứ đã nuôi tôi lớn lên. ST25 vì thế không chỉ là một hạt gạo trong mắt tôi mà còn là câu chuyện về cách người Việt đi qua khó khăn bằng chính năng lực của mình.
Từ một giống lúa, tôi nghĩ rộng hơn về hàng Việt. Tại sao khi nhắc đến chuyện Việt Nam vươn ra thế giới, chúng ta lại nghĩ ngay đến những lĩnh vực phải thật mới, thật hiện đại? Tại sao cứ phải làm AI, chip bán dẫn hay những công nghệ mà các cường quốc đang cạnh tranh thì mới được xem là “vươn mình”?
Tôi không phủ nhận những lĩnh vực ấy. Ngược lại, tôi tin người Việt cần bước vào những sân chơi mới bằng tất cả năng lực của mình. Nhưng tôi cũng tin rằng không có gì đáng xấu hổ khi bắt đầu từ thứ mình giỏi nhất.
Việt Nam có cây lúa, cây trái, thủy sản, có những vùng đất, dòng sông, mùa vụ và kinh nghiệm của lớp lớp thế hệ đã tích lũy qua hàng nghìn năm. Chúng là lợi thế của chúng ta. ST25 đã vươn ra thế giới. Những sản phẩm từ cây trái, thủy sản và nông nghiệp Việt Nam cũng có thể đi xa. Không phải bằng cách biến mình thành một quốc gia khác mà bằng cách làm cho những gì thuộc về Việt Nam đạt chuẩn mực thế giới.
Từ đó, tôi cho rằng đây cũng là điều Gen Z cần thay đổi trong cách nhìn nhận hàng Việt.
Chúng ta hoàn toàn có thể thần tượng những người tạo ra công nghệ lớn trên thế giới. Nhưng tôi muốn đặt một câu hỏi khác: Tại sao chúng ta không thể thần tượng những người Việt đã làm nên sản phẩm Việt có vị thế trên thế giới?
Một kỹ sư tạo ra giống lúa tốt, một người nông dân xây dựng vùng nguyên liệu tốt hay một doanh nhân đưa hàng Việt ra toàn cầu đều có thể trở thành hình mẫu mới cho người trẻ.
Chúng ta có quyền tự hào về những cánh đồng lúa, những làng nghề, cây trái, thủy sản và những sản phẩm Việt đang vươn ra thế giới. Đó cũng là một phần năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Những gì chúng ta đang làm hôm nay rồi sẽ trở thành phần truyền thống của thế hệ sau.
Một hạt lúa nằm trong đất.
Một mùa lúa nằm trong ký ức.
Một nền văn minh nằm trong hàng nghìn năm lịch sử.
Ngày hôm nay, những giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ ấy đều có thể trở thành nền tảng để sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam bước ra thế giới.
Do vậy, nếu tôi là người làm hàng Việt, tôi sẽ chọn một sản phẩm thế mạnh của Việt Nam, tập trung vào một ngách và đưa nó lên chuẩn chất lượng hàng đầu bằng ba yếu tố cốt lõi: công nghệ, bản sắc và con người.
Đầu tiên, ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng, nguồn gốc, nguyên liệu và tiếp cận đúng khách hàng. Đây là một trong những điểm khó của doanh nghiệp Việt khi cạnh tranh. Nhưng từng bước chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, AI là xu thế tất yếu về dài hạn.
Thứ hai, kế thừa bản sắc để đưa câu chuyện và chất lượng sản phẩm đến gần hơn với giới trẻ. Trong những năm gần đây, niềm tự hào dân tộc trong thế hệ Gen Z được khơi dậy mạnh mẽ. Những dấu son lịch sử như 30/4, 2/9… được kể lại bằng ngôn ngữ mới, qua những chương trình, concert, trải nghiệm văn hóa gần gũi với giới trẻ. Tình yêu dành cho lịch sử Việt Nam vì thế cũng có thể gợi mở một cách tiếp cận mới với sản phẩm Việt, nếu chúng ta có sản phẩm đủ tốt và biết kể câu chuyện ấy phù hợp.
Bởi thực tế, doanh nghiệp Việt không thể bắt giới trẻ thích nghi với mình, chính doanh nghiệp phải thích nghi với giới trẻ. Ngày nay, với sự phát triển của truyền thông số, các SMEs Việt Nam có nhiều cách tiếp cận Gen Z với chi phí hợp lý, cùng một nguyên tắc marketing đơn giản: “Khách hàng ở đâu, chúng ta sẽ ở đó”.
Đổi mới hơn, sáng tạo hơn trong cách tiếp cận để tạo sự khác biệt. Từ câu hát viral “Trái thanh long có trong mì tôm” đến nhiều cách kể mới cho thấy Gen Z cần những sản phẩm Việt đủ tốt và cách tiếp cận đủ mới để lựa chọn.
Thứ ba, trao phần kế thừa cho thế hệ trẻ để tạo ra những sản phẩm gần hơn với chính thế hệ của họ.
Nhân sự trẻ hiểu rõ những thay đổi trong thị hiếu, xu hướng và cách tiếp nhận của thế hệ mình. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp cần trao cho họ tiếng nói, cơ hội tham gia vào các quyết định và những vai trò phù hợp. Điều này không những giúp làm mới đội ngũ mà còn tăng khả năng thích nghi với thế hệ người tiêu dùng mới ngày càng khắt khe hơn.
Thật vậy, có những thứ thế hệ trẻ được kế thừa từ thế hệ trước để làm tốt hơn. Hàng Việt cũng vậy.
Qua nhiều thế hệ, ông cha trao cho chúng tôi những cánh đồng, dòng sông, ngọn núi. Thế hệ của tôi cũng phải trả lời xem mình sẽ đưa cánh đồng ấy, con sông ấy, ngọn núi ấy đi đến đâu.
